Urząd Miasta Łodzi

11 listopada 1918 roku w Łodzi

W listopadzie 1918 roku jasnym się stało, że niepodległość Polski jest w zasięgu ręki. Stawała się faktem po 123 latach niewoli. W Łodzi do akcji rozbrajania Niemców gotowych było prawie tysiąc osób. Wśród nich znaleźli się członkowie Związku Oficerów i Żołnierzy byłych Legionów Polskich na czele z por. Alfredem Biłykiem i Edwardem Pfeifferem, członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej oraz bojowcy PPS i Narodowego Związku Robotniczego. Około południa zaczęto zbierać się w kawiarniach, gdzie dokonywano przeglądu broni.

Przemarsz rekonstruktorów Brygady Legionów Polskich -  fot. z arch. UMŁ
Przemarsz rekonstruktorów Brygady Legionów Polskich , fot. z arch. UMŁ

Rozbrajanie Niemców przyjęło na początku charakter spontaniczny. Broń odebrano żołnierzom na ul. Gdańskiej i rozbrojono oficerów przebywających w pałacu Heinzla. Natomiast próba rozbrojenia patrolu na obecnej ulicy Legionów skończyła się tragicznie. Żołnierze otworzyli ogień do bojowców i czworo z nich poległo. Tablica upamiętniająca te wydarzenia znajduje się na gmachu archiwum państwowego na pl. Wolności.

Organizacje niepodległościowe starały się w pierwszej fazie zająć komisariaty policji, urzędy, dworce kolejowe. Zdemoralizowane oddziały niemieckie w większości wypadków nie stawiały oporu. Wieczorem zaatakowano Ost-Komendantur (Komendanturę Placu) przy ul. Piotrkowskiej 139 ze względu na duże zapasy żywności tam się znajdujące. Przy pierwszej próbie zajęcia budynku zginęły dwie przypadkowe osoby. Udało się to dopiero za drugim razem przy wsparciu Królewsko-Polskiej Straży Skarbowej. 

Zajęcie dworca Kaliskiego umożliwili polscy kolejarze. Po akcji trwającej ok. godziny udało się obsadzić dworzec, gdzie zdobyto znaczą ilość broni, kilkaset wagonów i 40 parowozów.

Dramatycznie rozwinęła się akcja opanowania dworca Fabrycznego. Poległ tam Bolesław Sałaciński. Rannego w nogę bojowca Niemcy zakłuli bagnetami. Później obiekt próbowały zdobyć odziały NZR i POW. Obsadzono go dopiero po opuszczeniu przez Niemców.

Równie dramatyczny przebieg miało zdobycie gmachu Prezydium Policji przy ul. Spacerowej (Kościuszki) przez jeden z oddziałów POW. Zginął tam 17-letni uczeń gimnazjum, Stefan Linke. 

Większość strategicznych obiektów w Łodzi została zajęta. Żołnierze niemieccy nie chcieli walczyć, pragnęli już tylko wrócić do siebie, do kraju. To zagwarantowały im nowe władze polskie pod warunkiem, że zostawią broń i sprzęt.

Ostatecznie Niemcy wynieśli się z Łodzi 15 listopada.

Powiązane aktualności

Polecane aktualności

Ulica Wschodnia

Drzewa, szerokie chodniki, ławki i oświetlenie. Taka będzie ul. Wschodnia po remoncie

Arkadiusz Grzegorczyk / BPKSiT

Ulica Wschodnia uzyska nowe oblicze: szpaler drzew, szerokie chodniki, nowe ławki i oświetlenie.... więcej

Budowa kładki dla rowerzystów -  fot. z arch. ZDiT

Budowa infrastruktury dla rowerzystów. Sprawdź, co nowego powstaje w Łodzi

Tomasz Andrzejewki / ZDiT

Trwa budowa kładki nad rzeką Bałutką, kończy się budowa drogi rowerowej na Drewnowskiej. To kilka z... więcej

Na uczestników wydarzenia czeka ponad 80 projekcji, więc jest w czym wybierać  -  fot. z arch. Festiwalu

Festiwal Mediów Człowiek w Zagrożeniu już wkrótce

Karolina Szamburska / BPKSiT

21 listopada br. w Muzeum Kinematografii rozpocznie się 27. Festiwal Mediów Człowiek w Zagrożeniu.... więcej

Jarmark Bożonarodzeniowy 2016 -  fot. z arch. UMŁ

Łódź stroi się na święta. Tu sprawdzisz, kiedy będzie iluminacja, choinka i jarmark

Marlena Kamińska / BPKSiT

Zimowe spacery Piotrkowską znów będą miały świąteczny charakter. Od 1 grudnia ulica Piotrkowska... więcej

Targi Pracy na Uniwersytecie Łódzkim to doskonały sposób na znalezienie dobrych kandydatów do pracy i na staże -  fot. z arch. UŁ

Praca szuka studenta - 13. Targi Pracy na Uniwersytecie Łódzkim

Marlena Kamińska / BPKSiT

Uniwersytet Łódzki już po raz trzynasty zorganizował Targi Pracy. Ofertę przedstawiło blisko 50... więcej

Kalendarz
Kontakt