Urząd Miasta Łodzi

11 listopada 1918 roku w Łodzi

W listopadzie 1918 roku jasnym się stało, że niepodległość Polski jest w zasięgu ręki. Stawała się faktem po 123 latach niewoli. W Łodzi do akcji rozbrajania Niemców gotowych było prawie tysiąc osób. Wśród nich znaleźli się członkowie Związku Oficerów i Żołnierzy byłych Legionów Polskich na czele z por. Alfredem Biłykiem i Edwardem Pfeifferem, członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej oraz bojowcy PPS i Narodowego Związku Robotniczego. Około południa zaczęto zbierać się w kawiarniach, gdzie dokonywano przeglądu broni.

Przemarsz rekonstruktorów Brygady Legionów Polskich -  fot. z arch. UMŁ
Przemarsz rekonstruktorów Brygady Legionów Polskich , fot. z arch. UMŁ

Rozbrajanie Niemców przyjęło na początku charakter spontaniczny. Broń odebrano żołnierzom na ul. Gdańskiej i rozbrojono oficerów przebywających w pałacu Heinzla. Natomiast próba rozbrojenia patrolu na obecnej ulicy Legionów skończyła się tragicznie. Żołnierze otworzyli ogień do bojowców i czworo z nich poległo. Tablica upamiętniająca te wydarzenia znajduje się na gmachu archiwum państwowego na pl. Wolności.

Organizacje niepodległościowe starały się w pierwszej fazie zająć komisariaty policji, urzędy, dworce kolejowe. Zdemoralizowane oddziały niemieckie w większości wypadków nie stawiały oporu. Wieczorem zaatakowano Ost-Komendantur (Komendanturę Placu) przy ul. Piotrkowskiej 139 ze względu na duże zapasy żywności tam się znajdujące. Przy pierwszej próbie zajęcia budynku zginęły dwie przypadkowe osoby. Udało się to dopiero za drugim razem przy wsparciu Królewsko-Polskiej Straży Skarbowej. 

Zajęcie dworca Kaliskiego umożliwili polscy kolejarze. Po akcji trwającej ok. godziny udało się obsadzić dworzec, gdzie zdobyto znaczą ilość broni, kilkaset wagonów i 40 parowozów.

Dramatycznie rozwinęła się akcja opanowania dworca Fabrycznego. Poległ tam Bolesław Sałaciński. Rannego w nogę bojowca Niemcy zakłuli bagnetami. Później obiekt próbowały zdobyć odziały NZR i POW. Obsadzono go dopiero po opuszczeniu przez Niemców.

Równie dramatyczny przebieg miało zdobycie gmachu Prezydium Policji przy ul. Spacerowej (Kościuszki) przez jeden z oddziałów POW. Zginął tam 17-letni uczeń gimnazjum, Stefan Linke. 

Większość strategicznych obiektów w Łodzi została zajęta. Żołnierze niemieccy nie chcieli walczyć, pragnęli już tylko wrócić do siebie, do kraju. To zagwarantowały im nowe władze polskie pod warunkiem, że zostawią broń i sprzęt.

Ostatecznie Niemcy wynieśli się z Łodzi 15 listopada.

Powiązane aktualności

Polecane aktualności

Bieg Ulicą Piotrkowską 2017 -  fot. z arch. org.

Ruszyły zapisy na Bieg Ulicą Piotrkowską Rossmann Run 2018

Marcin Durasik / Wydział Sportu

Od wtorku, 16 stycznia można zapisywać się do udziału w 16. edycji Biegu Ulicą Piotrkowską Rossmann... więcej

Prezydent Łodzi Hanna Zdanowska zebrała do puszki ponad 22 tysiące złotych oraz biżuterię -  fot. Sebastian Glapiński / UMŁ

Rekordowy 26. Finał WOŚP w Łodzi

Wojciech Markiewicz / BPKSiT

Podczas 26. Finału WOŚP łodzianie wrzucili do puszek wolontariuszy ponad 750 tysięcy zł. To blisko... więcej

Najemcy mieszkań w budynkach wybudowanych przed 1 stycznia 1946 r., wykupią lokal aż z 90-procentową bonifikatą -  fot. z arch. UMŁ

Wykup mieszkanie komunalne z wyższą bonifikatą

Arkadiusz Grzegorczyk / BPKSiT

Od 17 stycznia można składać wnioski na wykup mieszkań komunalnych z nowymi, wyższymi bonifikatami,... więcej

Przebudowa ul. Grota-Roweckiego -  mat. ZIM

Przebudowa ul. Grota-Roweckiego. Będą nowe chodniki, parkingi i więcej zieleni

Piotr Wasiak / ZIM

Nowe chodniki, jezdnia, dodatkowe parkingi oraz dwa ronda. To wszystko powstaje na ulicy... więcej

Zespół, który przygotował program Zielone Polesie -  mat. UMŁ

Zielone Polesie najlepszą Ideą w Polsce

Aleksandra Hac / BRPiNM

Zielone Polesie to nowatorski program zazielenienia Starego Polesia obejmujący m.in. tworzenie... więcej

Kalendarz
Kontakt