Mój las

Sprawowany przez starostę, nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa (obiegowo - w lasach niepaństwowych) wprowadza ustawa o lasach z dnia 28 września 1991 r. (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1153).

Nadzór nad gospodarką leśną to szczególnego rodzaju nadzór administracyjny polegający na możliwości władczego ingerowania w działalność właściciela lasu (podmiotu nadzorowanego), wraz z pociąganiem do odpowiedzialności, nakazywaniem naprawienia uchybień, z zagrożeniem karami dyscyplinarnymi w razie niewykonania tychże nakazów. Nadzór ten ma charakter prewencyjny oraz następczy. Do działań prewencyjnych zaliczyć można lustrację (oględziny) lasu, edukację przyrodniczo-leśną, doradztwo oraz udzielanie instruktarzy. Następczy charakter nadzoru przejawia się ustaleniami wiążącymi wprost określonymi ustawą o lasach (np. prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie uproszczonego planu urządzenia lasu) bądź będącymi wynikiem zakończonych postępowań administracyjnych, (np. określenie zadań z zakresu gospodarki leśnej w formie decyzji administracyjnej).   

Genezą nadzoru nad gospodarką leśną była i jest obecnie - jej złożoność. Długookresowy bo nawet i ponad 100 letni "okres produkcji", wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych dostosowanych do faz rozwojowych drzewostanu zależnych od różnorodnych czynników ekologicznych to główne cechy leżące u źródeł prawnego usankcjonowania potrzeby objęcia opieką i nadzorem wszystkich lasów. O złożoności decyduje również konieczność wypełniania przez las poza funkcją produkcyjną, także funkcji socjalnej jaki i ochronnej.

Zgodnie z ustawą o lasach do zadań organów sprawujących nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa należy między innymi:

  • określanie decyzją administracyjną, wydaną na podstawie inwentaryzacji stanu lasu zadań z zakresu gospodarki leśnej dla właścicieli lasów
  • nakazanie wykonania właścicielowi lasu w drodze decyzji obowiązków i zadań których nie wykonuje
  • dokonywanie oceny udatności upraw leśnych na zalesionych gruntach rolnych
  • cechowanie pozyskanego w lasach drewna z wystawieniem dla właściciela lasu dokumentu stwierdzającego legalność jego pozyskania
  • nadzorowanie wykonywania zatwierdzonych uproszczonych planów urządzenia lasów
  • wydawanie decyzji, na wniosek właściciela lasu w przypadkach losowych, w sprawie pozyskania drewna niezgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu.

W granicach administracyjnych Gminy Miasto Łódź, bezpośrednie działania związane z nadzorem nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa prowadzi Leśnictwo Miejskie z siedzibą w Łodzi przy ulicy Łagiewnickiej 305. Stanowi o tym paragraf dwudziesty zarządzenia nr 3093/VI/12 Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 1 października 2012 r. w sprawie zatwierdzenia regulaminu organizacyjnego „Zarządu Zieleni Miejskiej” w Łodzi, który wskazuje iż, nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa należy do zadań Leśnictwa Miejskiego - jednej z dwunastu komórek organizacyjnych Zarządu Zieleni Miejskiej w Łodzi. Informację na temat organu sprawującego nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa położonych poza obszarem Łodzi można uzyskać we właściwym ze względu na miejsce położenia lasu starostwie powiatowym, urzędzie gminy lub nadleśnictwie.

Dodatkowych informacji na temat sprawowanego nadzoru nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa można uzyskać kierując pytania na adres: k.kuzimski@zzm.lodz.pl

Dowiedz się więcej:

Prawo leśne

Podstawowym aktem prawnym określającym zasady utrzymania lasów i prowadzenia w nich gospodarki leśnej jest ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1153), której przepisy mają zastosowanie do wszystkich lasów bez względu na formę ich własności.

Właścicielem lasu w rozumieniu ustawy, który zobowiązany jest z jej mocy do prowadzenia gospodarki leśnej i odpowiada za stan lasu to osoba fizyczna lub prawna będąca właścicielem albo użytkownikiem wieczystym lasu oraz osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca posiadaczem samoistnym, użytkownikiem, zarządcą lub dzierżawcą lasu.

Szczegółowo prawa i obowiązki właścicieli lasów określają art. 9, 13, 14a, 28 i 30 ustawy. Należą do nich między innymi:

  • obowiązek ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu,
  • obowiązek pielęgnowania i ochrony lasów, w tym również ochrony przeciwpożarowej,
  • obowiązek wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów.

Art. 5 ustawy o lasach wskazuje organy sprawujące nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa z jednoczesną informacją o możliwości jego powierzenia, w drodze porozumienia przez starostę – nadleśniczemu.

Znajomość właściwego organu sprawującego nadzór ma istotne znaczenie we wszelkich sprawach związanych z doradztwem i ustaleniem bieżących prac z zakresu gospodarki leśnej. Zagadnienia związane ze sprawowaniem nadzoru nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa omówione zostały szerzej na stronie: "Nadzór nad prowadzeniem gospodarki leśnej".

Zadania dotyczące gospodarki leśnej oraz opis lasu zawarte są w uproszczonym planie urządzania lasu, sporządzanym na okres 10 lat dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa tworzących kompleksy o powierzchni powyżej 10 ha i więcej. W przypadku lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja administracyjna starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów. Uproszczony plan urządzenia lasów będących własnością osób fizycznych i wspólnot gruntowych sporządzany jest na zlecenie starosty. Sporządzanie uproszczonego planu urządzania lasu dla pozostałych lasów jest obowiązkiem właścicieli lasów i wykonywana jest ich kosztem i staraniem. Inwentaryzacja stanu lasów, bez względu na formę własności, wykonywana jest na zlecenie i koszt starosty. Ogół spraw dotyczących uproszczonych planów urządzenia lasów i inwentaryzacji stanu lasów reguluje Ustawa o lasach - rozdział 4.

Sprawy związane z podatkiem leśnym reguluje ustawa z dnia 30 października 2002 roku o podatku leśnym (t. j. Dz. U. z 2013 Nr 0 poz. 465). Poza wyjątkami określonymi w art. 7 ustawy opodatkowaniu podlegają wszystkie lasy z drzewostanem w wieku powyżej 40 lat. W odniesieniu do lasów stanowiących własność osób fizycznych podatek leśny określany jest w formie decyzji administracyjnej wydanej przez (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). W ustawie o podatku leśnym przewidziano odmienny sposób naliczania podatku leśnego dla lasów uznanych za lasy ochronne. Warunki, szczegółowe zasady i tryb uznawania lasów za ochronne oraz zasady prowadzenia w nich gospodarki leśnej określone są w rozdziale 3 ustawy o lasach  oraz w Rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 25 sierpnia 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu uznawania lasów za ochronne oraz szczegółowych zasad prowadzenia w nich gospodarki leśnej, (Dz. U. z 1992 Nr 67 poz. 337).

Zalesienia

Zgodnie z art. 14 ust 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 z późn. zm.), grunty przeznaczone do zalesienia określa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W praktyce oznacza to iż planowane zagospodarowanie nieruchomości na sposób leśny wyrażający się jego zalesieniem wymagać będzie zgody zawartej z mocy prawa w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - zgody w formie decyzji administracyjnej. Dla Gminy Miasto Łódź w obu przypadkach właściwym dla załatwienia ww. spraw jest Prezydent Miasta Łodzi.

Ustawa o lasach w art. 14 ust. 2 wskazuje iż: „Do zalesienia mogą być przeznaczone nieużytki, grunty rolne nieprzydatne do produkcji rolnej i grunty rolne nieużytkowane rolniczo oraz inne grunty nadające się do zalesienia, a w szczególności:

1) grunty położone przy źródliskach rzek lub potoków, na wododziałach, wzdłuż brzegów rzek oraz na obrzeżach jezior i zbiorników wodnych;

2) lotne piaski i wydmy piaszczyste;

3) strome stoki, zbocza, urwiska i zapadliska;

4) hałdy i tereny po wyeksploatowanym piasku, żwirze, torfie i glinie. Ze takie i siakie grunty z ustawy.”

Właściciel nieruchomości którego grunt uzyskał zgodę do zalesienia i spełnia kryteria zawarte w art. 14 ust. 2 ustawy, może przystąpić do jego realizacji. Chcąc w prawidłowy sposób zalesić grunt należy zachować podstawowe zasady z zakresu hodowli lasu, które warunkować będą jego powodzenie. Do najważniejszych z nich należy właściwy dobór składu gatunkowego uprawy, który uzależniony jest głównie od warunków glebowych i położenia gruntu przeznaczonego pod zalesienie (rzeźba terenu, wystawa, ocienienie i inne). Należy przy tym pamiętać o unikaniu wprowadzania tzw. gatunków obcych - nie występujących w naturalnych biocenozach leśnych jak np.: dąb czerwony, sosna czarna, sosna wejmutka, sosna żółta, daglezja, jesion pensylwański. Dla ułatwienia wyboru składu przyszłej uprawy najistotniejsze wymagania środowiskowe ważniejszych rodzimych gatunków drzew leśnych podano na stronie: "Wymagania drzew".

Przy zalesianiu gruntów porolnych orientacyjna liczba drzewek wysadzonych na 1 ha powierzchni powinna wynosić 4 - 6 tys. szt. choć dla niektórych gatunków iglastych np. sosny wynosi często ponad 10 tys. szt., a dla modrzewia - od 1 tys. szt. (więźba - odległości między sadzonkami około 1,5 m). Prace zalesieniowe, w przypadku używania materiału sadzeniowego z odkrytym systemem korzeniowym, należy bezwzględnie wykonywać w okresie spoczynku wegetacyjnego tj. wczesną wiosną lub późną jesienią. Bardzo ważne jest, żeby nie dopuścić do przesuszenia systemów korzeniowych sadzonek. Sadzenie poprzedzić należy przygotowaniem gleby, które uzależnione jest ściśle od lokalnych warunków terenowych, dotychczasowego sposobu użytkowania zalesianego gruntu oraz jakości gleby. Na gruntach porolnych najczęściej przygotowuje się glebę poprzez wykonanie pełnej głębokiej orki lub wyoranie bruzd specjalnym pługiem leśnym. Można też, przy niewielkich powierzchniach, ograniczyć się do przygotowania gleby w formie talerzy. Sposób ten polega na ręcznym zdarciu pokrywy gleby do jej warstwy mineralnej na placach o średnicy około 60 cm. Sadzenie wykonuje się najczęściej ręcznie, w jamkę wykopaną szpadlem. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na to, żeby nie podwijać korzeni, a sadzonki posadzić na odpowiedniej głębokości - równej lub do 2 cm głębszej od charakterystycznego zgrubienia na strzałce sadzonki tzw. szyjce korzeniowej. Glebę wokół sadzonki należy starannie udeptać. W miarę możliwości w skład gatunkowy uprawy należy włączać naturalne odnowienia powstające samorzutnie na zalesianej powierzchni. Fragmenty odnowione naturalnie z gatunków dostosowanych do lokalnych warunków siedliskowych i klimatycznych znacznie lepiej przyrastają i są zwykle bardziej odporne na zagrożenia biotyczne (szkodniki owadzie, grzybowe) oraz abiotyczne (wiatr, deszcz, śnieg, nasłonecznienie) środowiska.

Prosimy o kierowanie pytań dotyczących gospodarki leśnej w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa na e-mail: k.kuzimski@zzm.lodz.pl.

Wymagania drzew

Sosna zwyczajna jest światłożądna, ma bardzo małe wymagania cieplne, glebowe i wodne. Odporna na mrozy i przymrozki. Zaliczana do gatunków pionierskich dlatego też bardzo często używana jest do zalesień gruntów porolnych na suchych i słabych jakościowo glebach, choć w późniejszym wieku może ulegać chorobom powodowanym przez grzyby patogeniczne (cierpi w szczególności od huby korzeni i opieńki miodowej).

Świerk pospolity ze względu na płaski system korzeniowy ma duże wymagania w stosunku do wilgoci gleby. W pierwszych latach życia dość dobrze znosi ocienienie, ma małe wymagania cieplne i jest odporny na mrozy zimowe. Może być używany do zalesień na umiarkowanie żyznych glebach o średnim i wysokim poziomie wód gruntowych, choć na powierzchniach otwartych często cierpi od przymrozków wiosennych.

Jodła pospolita jest gatunkiem cienioznośnym o dużych wymaganiach cieplnych, wilgotnościowych (gleby i powietrza) oraz średnich w stosunku do żyzności gleby. Jest bardzo wrażliwa na zanieczyszczenie powietrza oraz mrozy i często cierpi od przymrozków wiosennych. Na terenie Łodzi jodła rośnie na granicy swojego zasięgu i dlatego też jest tu spotykana zaledwie na kilku naturalnych stanowiskach. Zalecana jest do zalesień na gruntach średnio żyznych - najlepiej osłoniętych przed bezpośrednim nasłonecznieniem

Modrzew europejski jest szczególnie światłożądnym ale ma małe wymagania cieplne i średnie wymagania wodne i glebowe. Jest odporny na mróz i przymrozki. Cechuje się bardzo szybkim wzrostem i często używany jest do zalesień, choć podobnie jak sosna, w późniejszym wieku może być atakowany przez grzyby patogeniczne.

Brzoza brodawkowata należy do gatunków pionierskich. Jest światłożądna, ma małe wymagania w stosunku do wilgotności gleby i jej żyzności. Jest odporna na mrozy i przymrozki. Cech te sprawiają, że jest gatunkiem zalecanym do zalesień, szczególnie na glebach słabej jakości.

Brzoza omszona ma mniejsze wymagania w stosunku do światła ale wymaga gleb wilgotnych. Zalecana do zalesień na gruntach o małej żyzności z wysokim i średnim poziomem wód gruntowych.

Dąb szypułkowy jest gatunkiem o dużych wymaganiach co do żyzności i wilgotności gleby. Może być używany do zalesień powierzchni otwartych (jest światłożądny) na zasobnych glebach. Bardzo często tworzy mieszańce z dębem bezszypułkowym.

Dąb bezszypułkowy w porównaniu z dębem szypułkowym ma mniejsze wymagania glebowe, jest bardziej odporny na przymrozki i lepiej znosi ocienienie. Zalecany jest do zalesień na glebach średnio żyznych i umiarkowanie wilgotnych, choć w pierwszych latach po posadzeniu wykazuje niewielkie przyrosty na wysokość.

Buk zwyczajny jest, podobnie jak jodła, gatunkiem cienioznośnym, ma duże wymagania cieplne i średnie w stosunku do wilgotności i żyzności gleby. Jest wrażliwy na mrozy i przymrozki. Zalecany do zalesień na gruntach porolnych z boczną osłoną starszego drzewostanu chroniącą go przed przymrozkami i nadmiernym nasłonecznieniem.

Jesion wyniosły w młodym wieku znosi niewielkie ocienienie i ma średnie wymagania cieplne. Do prawidłowego wzrostu i rozwoju wymaga gleb żyznych oraz wilgotnych i dlatego jest preferowany na zasobnych gruntach porolnych o wysokim poziomie wody. Jest gatunkiem bardzo wrażliwym na wiosenne przymrozki i dlatego też podobnie jak buk wymaga osłony.

Olsza czarna jest drzewem terenów nadrzecznych i obniżeń typowych dla bagien. Ma duże wymagania pod względem wilgotności powietrza i gleby.

Olsza szara jest gatunkiem mało wymagającym, rośnie na siedliskach o różnej wilgotności (od nadmiernie uwilgotnionych do suchych). Zalecana jako domieszka biocenotyczna i fitomelioracyjna.

Lipa drobnolistna jest cienioznośna, wymaga dużo ciepła i ma średnie wymagania w stosunku do gleby i wilgoci. Na gruntach porolnych powinna być wprowadzana jako domieszka biocenotyczna choć może również stanowić gatunek główny.

 

 

Pielęgnowanie lasu

Pielęgnowanie lasu: obejmuje całość czynności gospodarczych związanych z pielęgnowaniem ekosystemów leśnych tzn. pielęgnowanie siedliska - klimatu i gleby, całości biocenozy i drzewostanu. Pielęgnowanie siedliska polega na ukształtowaniu takiej struktury gatunkowej i warstwowej drzewostanu, która sprzyjać będzie wytworzeniu i utrzymaniu właściwego mikroklimatu (wnętrza lasu) z jednoczesną optymalizacją warunków glebowych oraz usprawnieniem obiegu pierwiastków.

Pielęgnowanie biocenozy polega na kształtowaniu warunków na rzecz uzyskania możliwie najwyższej różnorodności biologicznej lasu (zróżnicowanie gatunkowe fauny i flory), w celu uzyskania równowagi ekologicznej w wyniku np.: wzbogacania składu gatunkowego.

Pielęgnowanie drzewostanu polega na wykonywaniu czynności gospodarczo-hodowlanych obejmujących cięcia pielęgnacyjne. Celem cięć pielęgnacyjnych jest osiągnięcie jakościowo lepszej produkcji drewna, zwiększenie odporności drzewostanu na działanie czynników biotycznych, abiotycznych i antropogenicznych, regulowanie składu gatunkowego, zachowanie lub wzmożenie zdolności produkcyjnych siedlisk.

Charakter wykonywanych prac pielęgnacyjnych zależy od fazy rozwojowej drzewostanu:

  • uprawa obejmuje okres czasu od jej założenia lub powstania odnowienia naturalnego do nastąpienia zwarcia tj. zetknięcia się sąsiadujących drzew. Można przyjąć w
    uproszczeniu iż okres uprawy ma miejsce między 1 a 10 rokiem życia drzewostanu.
  • młodnik trwa od chwili nastąpienia zwarcia do rozpoczęcia się procesu wydzielania drzew tj. naturalnego zamierania drzew w wyniku konkurencji związanej z walką
    o przestrzeń życiową, tj. dostęp do wody, składników mineralnych oraz światła. Ta faza rozwojowa obejmuje zasadniczo czas między 10 a 20-25 rokiem życia drzewostanu.
  • drzewostan starszy obejmuje okres od nasilenia wydzielania się drzew, przez fazę intensywnego przyrostu na wysokość a następnie na grubość do czasu dojrzałości
    drzewostanu.
Pielęgnowanie upraw

Okres uprawy obejmuje czas od chwili jej założenia lub powstania odnowienia naturalnego do chwili uzyskania zwarcia (korony sąsiednich drzewek zaczynają się ze sobą stykać).

Na etapie uprawy leśnej, wykonywane są następujące prace pielęgnacyjne:

  • spulchnianie gleby
  • niszczenie chwastów
  • poprawianie formy drzew
  • prowadzenie czyszczeń wczesnych.

Celem pielęgnowania upraw jest wytworzenie optymalnych warunków, dla wzrostu oraz rozwoju pożądanych sadzonek drzew (młodego pokolenia lasu).

Spulchnianie gleby w uprawach ma na celu poprawienie jej struktury, zwiększenie zawartości tlenu w glebie oraz poprawienie warunków przenikania wody opadowej i zmniejszenie parowania, co ma korzystny wpływ na wzrost i rozwój sadzonek. Najczęściej zabieg ten połączony jest z niszczeniem chwastów, a najodpowiedniejszą porą jego wykonania jest maj i czerwiec. W praktyce spulchnianie gleby wykonuje się mechanicznie lub ręcznie przy pomocy lżejszych motyk - motyczenie gleby wokół sadzonek.

Niszczenie chwastów można wykonywać na kilka sposobów: motyczenie wokół sadzonek, wykaszanie ręczne lub mechaniczne, wydeptywanie lub przy użyciu chemicznych środków chwastobójczych. Najczęściej zabieg ten wykonuje się ręcznie (motyczenie i wykaszanie kosą) lub mechanicznie (wykaszanie pilarką mechaniczną z wysięgnikiem zaopatrzonym w odpowiednią tarczą tnącą). Pora i częstotliwość przeprowadzania zabiegu uzależnione są od stopnia rozwoju chwastów. Zwykle niszczenie chwastów wykonuje się raz a czasami dwa razy w roku w terminie od końca maja do października. Najlepiej przed ich okwitnięciem. Przed opadem pierwszych śniegów sadzonki powinny zostać odsłonięte z uwagi na możliwość uduszenia i zgnicia sadzonek przyciśniętych chwastami i grubą pokrywą śniegu. 

Poprawianie formy drzew jest czynnością polegającą na nadawaniu koronom sadzonek prawidłowego kształtu poprzez popieranie jednego, najsilniej wykształconego pędu wierzchołkowego - przewodnika i nadawanie koronie formy stożka lub walca. Zabieg ten wykonuje się najczęściej w uprawach z udziałem dęba, buka czy lipy gdyż gatunki te mają skłonność do wykształcania rozwidlonych lub wielopędowych wierzchołków. Zabieg ten ma istotne znaczenie ze względu na dużo większą podatność dojrzałych już drzew na odłamywanie konarów lub nawet rozłupywanie pni przez śniegi lub wiatry. W praktyce formowanie koron drzewek wykonuje się za pomocą sekatora lub dobrze naostrzonego noża - sierpaka, a czynność ta najczęściej połączona jest z zabiegiem czyszczeń wczesnych.

Czyszczenia wczesne to prace pielęgnacyjne mające na celu wykształcenie dobrze uformowanych silnie ukorzenionych oraz zdrowych drzewek, polegające na:

  • usuwaniu lub hamowaniu wzrostu zbędnych domieszek, które głuszą drzewka należące do gatunków głównych lub pożądanych domieszkowych
  • łagodzenie różnic wysokości drzew na granicach grup lub kęp odnowienia o różnym składzie gatunkowym
  • usuwanie wadliwych przedrostów i przerostów
  • przerzedzanie przegęszczonych partii samosiewów
  • usuwanie drzew chorych, obumierających i obumarłych.
Pielęgnowanie młodników

Młodnik to faza rozwojowa drzewostanu trwająca od momentu nastąpienia zwarcia do rozpoczęcia procesu wydzielania drzew. Zabiegiem pielęgnacyjnym, przypisanym dla tej fazy rozwojowej drzewostanu są czyszczenia późne, mające na celu jego przygotowanie do pierwszej trzebieży. Zabieg realizowany jest poprzez:

  • regulację składu gatunkowego
  • regulację zagęszczenia i odpowiedniego rozmieszczenia drzew
  • wyrównanie tempa wzrostu drzew
  • poprawę jakości i zdrowotności drzewostanu.

Regulowanie składu gatunkowego jest podstawową czynnością z zakresu pielęgnowania młodników mającą na celu uzyskanie pożądanego udziału poszczególnych gatunków drzew leśnych. Regulowanie zagęszczenia i odpowiedniego rozmieszczenia drzew ma na celu przerzedzenie zbyt zwartych fragmentów młodnika. Intensywność tej czynności musi być dostosowana do lokalnych warunków panujących w młodniku, a przy jej wykonywaniu należy kierować się zasadą nie przerwania zwarcia koron z jednoczesnym zapewnieniem odpowiedniej ilości wolnej przestrzeni umożliwiającej dalszy wzrost i rozwój drzew. Wyrównanie tempa wzrostu drzew odnosi się w zasadzie do łagodzenia stromych ścian między sąsiadującymi ze sobą drzewami różnych gatunków oraz do ostatecznego usunięcia pojedynczo rosnących rozpieraczy o nadmiernie szerokich koronach wyrastających często ponad dach koron młodnika.

Poprawa jakości i zdrowotności drzewostanu polega na sukcesywnym usuwaniu z młodnika w pierwszej kolejności drzew naturalnie przez niego wyeliminowanych w procesie wydzielania (osobniki obumarłe i obumierające), a następnie drzew zdrowych, ale wadliwych w ocenie właściciela lasu (np. drzewa krzywe, wielowierzchołkowe, krzaczaste itp.). Miejsca po usuniętych drzewach ulegają szybkiemu wypełnieniu przez korony drzew sąsiednich, a zwykle po 2-3 latach nie widać już w młodniku żadnych śladów po przeprowadzonych cięciach. Należy pamiętać, że pielęgnacja drzewostanów w młodocianych - szczególnie dynamicznych fazach rozwojowych zaliczana jest do najbardziej odpowiedzialnych prac hodowlanych i że wykonane w młodniku cięcia często decydują o cechach starszego drzewostanu. Muszą one być przeprowadzane wyłącznie z myślą o hodowlanej przyszłości lasu, a pozyskiwany „przy okazji” użytek drzewny nie stanowi celu pielęgnacji.

Pielęgnowanie drzewostanów starszych

Podstawowym zabiegiem z zakresu pielęgnowania drzewostanów w fazach rozwojowych tyczkowiny, drągowiny, drzewostanu dojrzewającego i dojrzałego są trzebieże czyli cięcia pielęgnacyjne zmierzające do wyhodowania drzewostanów o najwyższej jakości.

Istnieją zasadnicze różnice w pielęgnacyjnym oddziaływaniu trzebieży na las w okresie wzmożonego wzrostu na wysokość i w następującej po nim fazie intensywnego przyrostu na grubość. W pierwszym z wymienionych okresów, przypadającym na fazę tyczkowiny i drągowiny (20 - 40 rok życia drzewostanu), wykonujemy cięcia pielęgnacyjne określane jako trzebież wczesna, do której zadań należy:

  • zabezpieczenie najwartościowszych składników drzewostanu
  • zwiększenie odporności drzewostanów na działanie czynników abiotycznych (np. wiatr, śnieg)
  • poprawa stanu sanitarnego lasu w wyniku usuwania drzew zamarłych, obumierających, zasiedlonych
  • wzmożenie przyrostu drzew najwartościowszych, a co za tym idzie przyśpieszenie dojrzewania drzewostanu
  • przyśpieszenie rozkładu substancji organicznej (próchnicy) i podnoszenie sił wytwórczych siedliska
  • polepszenie jakości produkowanego surowca drzewnego w wyniku eliminowania drzew wadliwych oraz stwarzanie korzystnych warunków dla procesu oczyszczania się strzał oraz kłód drzew.

Cięcia pielęgnacyjne prowadzone w drzewostanie dojrzewającym i dojrzałym (40 - 80 lat) nazywane są trzebieżą późną, a do ważniejszych ich zadań należy:

  • zwiększenie produkcyjności siedliska przez intensyfikację procesów glebowych wywołanych większym dostępem światła, wilgoci oraz przestrzeni życiowej
  • skrócenie okresu produkcji dzięki wykorzystaniu przyrostu z prześwietlenia
  • przygotowanie drzewostanu do odnowienia naturalnego i doprowadzenie gleby do optymalnego stanu "lekkiego zazielenienia"
  • spotęgowanie ochronnej, krajobrazowej i środowiskotwórczej roli lasu
  • dostarczenie użytków międzyrębnych w ilościach dyktowanych potrzebami hodowlanymi drzewostanu.

Istotą zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych w starszych lasach jest poprawa wartości hodowlanych drzewostanu, głównie przez usuwanie drzew niepożądanych z punktu widzenia zrównoważonej gospodarki leśnej. Przy realizacji tego celu pozyskuje się też, jakby przy okazji, użytki drzewne wyłącznie z drzew usuwanych w wyniku selekcji negatywnej.

W praktyce leśnej cięcia pielęgnacyjne w postaci trzebieży wczesnych i późnych wykonywane są co pewien okres czasu określany jako nawrót cięć. Okres ten wydłuża się stopniowo z 5-7 lat w pierwszych trzebieżach wczesnych do 10 lat w ostatnich trzebieżach późnych. Najkorzystniejszym terminem wykonywania cięć pielęgnacyjnych jest okres jesienno - zimowy.

W lasach rosnących na terenie Miasta Łodzi, znajdujących się w zasięgu oddziaływań zanieczyszczeń przemysłowych, zabiegi trzebieżowe przyjmują charakter cięć postępujących za selekcją naturalną. Usuwane są głównie drzewa osłabione, chore, obumierające i martwe. Zależnie od intensywności procesu wydzielania się takich drzew, powinny one być na bieżąco eliminowane, a nawrót cięć regulowany jest potrzebami hodowlanymi drzewostanu. W starszych lasach uszkodzonych prowadzi to często do rozluźnienia zwarcia. Należy wówczas pod przerzedzający się okap drzewostanu wprowadzać gatunki o mniejszych wymaganiach świetlnych, np. buk zwyczajny, dąb bezszypułkowy, lipa drobnolistna zapoczątkowując w ten sposób przebudowę gatunkową drzewostanu.

Pozyskiwanie i legalizacja drewna

Pozyskiwanie drewna to szerokie pojęcie z zakresu gospodarki leśnej, oznaczające min. pobieranie z lasu surowca drzewnego, przede wszystkim w ramach realizacji zabiegów związanych z hodowlą oraz ochroną lasu. Zasady pozyskiwania drewna w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa (obiegowo zwanych prywatnymi) reguluje ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 z późn. zm.).

W myśl ustawy o lasach pozyskiwanie drewna przez właścicieli lasów dokonuje się zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu a dla tych rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha zgodnie z decyzją administracyjną starosty ustalającą do wykonania zadania z zakresu gospodarki leśnej. Uproszczony plan urządzenia lasu, dla poszczególnych wydzieleń leśnych zawiera informacje dotyczące wskazań gospodarczych, które określają zadania z zakresu gospodarki leśnej do wykonania. Jeżeli wskazania te obejmują cięcia pielęgnacyjne dla drzewostanów średnich i starszych klas wieku to wówczas plan zawiera informacje na temat ilości (miąższości) możliwego do pozyskania w ich ramach drewna. Dla lasów objętych inwentaryzacją stanu lasu, rozmiar pozyskania drewna w ramach ustalonych zadań z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty, którą w granicach Gminy Miasto Łódź wydaje Leśnictwo Miejskie w Zarządzie Zieleni Miejskiej w Łodzi.

W świetle przepisów ustawy o lasach na właścicielach lasów prywatnych ciąży szereg obowiązków, dotyczących racjonalnej gospodarki leśnej, co wyraża się min. ograniczeniem dotyczącym swobody pozyskiwania drewna. Pozyskanie drewna w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa, niezgodne z uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją starosty wydaną na podstawie inwentaryzacji stanu lasu jest możliwe wyłącznie w przypadkach losowych, a decyzję w tej sprawie, na wniosek właściciela lasu, wydaje starosta. Ustawa o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek trwałego utrzymania lasu i zapewnienia ciągłości jego użytkowania, między innymi przez racjonalne użytkowanie lasu (pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych drzewostanu) w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji.

Podkreślić należy, iż pozyskiwanie drewna w granicach przekraczających możliwości produkcyjne drzewostanu prowadzić może do wylesienia, które nie oznacza zmiany sposobu zagospodarowania i wymusza obowiązek ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu.

Drewno, które właściciele lasów prywatnych pozyskają, podlega ocechowaniu, (legalizacja pozyskanego drewna). Obowiązek ten wprowadza i to bez żadnych wyjątków ustawa o lasach. Legalizacji dokonuje starosta, poprzez ocechowanie drewna i wystawienie właścicielowi dokumentu stwierdzającego legalność pozyskania. Szczegółowe zasady cechowania drewna, wzory urządzeń do cechowania i zasady ich stosowania oraz wzór dokumentu stwierdzającego legalność pozyskania reguluje rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 lutego 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 36, poz. 201 z późn. zm.) w sprawie szczegółowych zasad cechowania drewna, wzorów urządzeń do cechowania i zasad ich stosowania oraz wzoru dokumentu stwierdzającego legalność pozyskania drewna. W lasach położonych na terenie miasta Łodzi cechowania drewna dokonuje Leśnictwo Miejskie w Zarządzie Zieleni Miejskiej na wniosek właściciela lasu. W terminie 7 dni od zgłoszenia drewno jest mierzone i cechowane, a właściciel otrzymuje świadectwo stwierdzające legalność pozyskania drewna. Oceniana jest przy tym prawidłowość wykonania zabiegu pielęgnacyjnego.

Nielegalne pozyskiwanie drewna przez właścicieli lasów prywatnych w świetle przepisów ustawy z dnia 20 maja 1971 r. kodeks wykroczeń (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 482) stanowi wykroczenie. Grozi za nie kara grzywny z jednoczesnym orzeczeniem przepadku pozyskanego w sposób nielegalny drewna.

Do pobrania:

  • Zaświadczenie

    Zaświadczenie ws. informacji o objęciu gruntu leśnego uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją starosty na podstawie inwentaryzacji lasów.
Kalendarz
Kontakt
EXPO 2022