Rok 2005 - nr 4

« powrót

kronika2005_4.jpg (orginal)Najnowsze wydanie “Kroniki Miasta Łodzi” stanowi monograficzny zapis wydarzeń związanych z XXV-leciem powstania “Solidarności” i strajku studenckiego, o którym traktuje specjalnie zamieszczony w tym numerze suplement.

W pierwszym tekście pt. Budowanie zrębów wolności Jerzy Kropiwnicki, historyczny wiceprzewodniczący pierwszego Zarządu Regionu, omawia sytuację sprzed ćwierćwiecza w kontekście tworzących się w Łodzi ruchów wolnościowych, które dały asumpt do powołania Międzyzakładowych Komitetów Założycielskich Samorządnych Związków Zawodowych. Poddaje analizie przyczyny konfliktu w “Solidarności” i skutki przywrócenia w Łodzi jedności Związku. Teksty Janusza Tomaszewskiego – byłego przewodniczącego Zarządu Regionu – Związek w wolnym kraju, Waldemara Krenca – obecnego przewodniczącego Zarządu Regionu – Trzeba sprostać nowym wyzwaniom, podobnie jak tekst prezydenta Kropiwnickiego są skróconą wersją referatów wspomnieniowych wygłoszonych 25 sierpnia 2005 roku na sesji okolicznościowej z okazji XXV-lecia Zarządu Regionu Ziemi Łódzkiej NSZZ “Solidarność.”

W dziale Pierwsze kolumny znajdują się jeszcze dwa artykuły: Gustaw Romanowski w tekście Powrót do wolności pisze o skali represji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec działaczy “Solidarności”, zwracając uwagę na postawę represjonowanych i ich potrzebę wolności, natomiast Małgorzata Golicka-Jabłońska przedstawia historię powstania książki o Gdańskim Sierpniu pt. “Kto tu wpuścił dziennikarzy”.

Dział historyczny rozpoczyna artykuł Leszka Olejnika Drogi i meandry prezentujący dzieje podziemnej łódzkiej “Solidarności”. Leszek Próchniak zapoznaje czytelnika z działaniami SB wobec “Solidarności” konkludując, że dotychczasowe metody działania aparatu bezpieczeństwa okazały się nieskuteczne w nowej sytuacji – partia i bezpieka miały do czynienia nie z paroma tysiącami osób zaliczanych do tzw. elementu antysocjalistycznego, ale z kilkumilionową rzeszą opozycjonistów. Poza tym Paulina Adryańczyk zajmuje się genezą czasopisma “Solidarność Ziemi Łódzkiej”, Włodzimierz Kupisz opisuje początki uniwersyteckiej “Solidarności”, Mateusz Sidor w tekście Spisane będą czyny i rozmowy przypomina periodyk “Solidarność z Gdańskiem” – pismo opozycyjne, wychodzące w Łodzi od 22 września 1980 roku do 17 września 1981 roku. Autor przeprowadził wywiad z redaktorem naczelnym pisma – Tomaszem Filipczakiem. W tym samym dziale Krzysztof Kolasa przybliża czytelnikowi organizowane przez “Solidarność” w latach 1984-85 akcje bojkotu wyborów do Rad Narodowych i Sejmu a Włodzimierz Kupisz zwraca uwagę na fakt, że “Solidarność” rodziła się w MPK. Dział dopełniają: wywiad Dariusza Kędzierskiego Z drugiej strony stołu, tekst Marka Strąkowskiego Sztuka trudności codziennego życia, przypominający pierwszą “Konstrukcji w procesie”, oraz chronologiczne zestawienie władz NSZZ “Solidarność” Ziemi Łódzkiej. W “czarnych dziurach, białych plamach” Krzysztof Lesiakowski poddaje wnikliwej uwadze działania PZPR w okresie stanu wojennego – Wojna z narodem, naród z partią – udostępniając czytelnikowi tajną instrukcję kierowania partią w warunkach ogłoszenia stanu zagrożenia bezpieczeństwa państwa a Radosław Peterman przybliża drugi obieg wydawniczy znajdujący się w materiałach łódzkiego oddziału IPN – Smutek cenzorów troską esbeków.

W dziale Łodzianie prezentowane są sylwetki osób szczególnie zasłużonych dla ruchu wolnościowego. I tak Gustaw Romanowski snuje refleksje o godnym życiu Karola Głogowskiego w Legendzie niezłomności, Michał Raduszewski pisze o działalności Grzegorza Palki w latach 1980-1981 a Mieczysław Gumola kreśli sylwetkę adwokata i doradcy strajkujących studentów Tadeusza Grabowskiego. W numerze tym zamieszczone są również dwie recenzje książkowe. Józef Śreniowski podjął się krytycznej analizy Kartek Trautmana Włodzimierza Domagalskiego – książki o powstaniu “S” w Łodzi. Marek Strąkowski natomiast w Apografie prawdy prezentuje album fotograficzny ze zdjęciami Marka Widerkiewicza i komentarzem Leszka Próchniaka.

Suplement otwiera materiał Gustawa Romanowskiego Przewidział powstanie “Solidarności” prezentujący osobę profesora Jana Lutyńskiego: W strajku łódzkich studentów postać profesora Jana Lutyńskiego jawi się niejako w dwóch odmianach. Najpierw więc jako przyjaciela i dyskretnego doradcy – wspierającego swoim doświadczeniem spór młodzieży akademickiej z tym PRL-owskim systemem kształcenia, wyzbytym elementów promowania obywatelskiej odpowiedzialności – a następnie jako uczonego badacza, próbującego zanalizować socjologiczny fenomen długotrwałego strajku bardzo młodych ludzi. W artykule Pułapki i podchody Mateusz Sidor zastanawia się nad koncepcją strategii postępowania komunistycznych decydentów w stosunku do studenckiego strajku. Mieczysław Gumola zaś skrupulatnie przedstawia każdy z dwudziestu ośmiu dni strajku – Dla prawdy i wolności. O strajku studenckim opowiada też z autopsji Włodzimierz Kupisz a jego liderów wymienia Mieczysław Gumola w artykule Walka bez zaliczenia. Tekst Marka Strąkowskiego Społeczeństwo strajku traktuje o podjętych przez psychologa dr Zbigniewa Wilczyńskiego badaniach mających na celu określenie struktury tzw. wartości orientacyjnych osobowości, ocenę sprawności funkcjonowania i opis niektórych cech zachowań strajkujących studentów. W suplemencie znajdują się ponadto następujące artykuły: To były piękne dni – Grzegorza Grabowskiego, Na słusznym posterunku – Marka Bonusiaka, O strajku nie zapomniałem – rozmowa Mieczysława Gumoli z Maciejem Maciejewskim – historycznym szefem Biura Prasowego strajku NZS. Wydanie 4/2005 Kroniki Miasta Łodzi tradycyjnie zamyka raptularz najważniejszych wydarzeń w mieście z okresu od 21 lipca 2005 roku do 30 listopada 2005 roku.

 

Budowanie zrębów wolności
Powrót do wolności
Spisane będą czyny i rozmowy
“Solidarność” rodziła się w MPK
Legenda niezłomności
Dla prawdy i wolności

 

Miesięcznik Piotrkowska 104

Skarby Łodzi

Miasta partnerskie