Rok 2006 - nr 1

« powrót

kronika2006_1.jpg (orginal)Pojęcie tożsamości miasta jest motywem przewodnim numeru 1/2006 “Kroniki Miasta Łodzi”. To wydanie kwartalnika jest efektem współpracy redakcji “Kroniki” z Fundacją Ulicy Piotrkowskiej. Z inicjatywy Fundacji odbyła się w Łodzi konferencja “Tożsamość miasta – łódzkie wyzwanie”. Konferencję zorganizowano przy współudziale organizacyjnym Urzędu Miasta Łodzi i Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej. Patronowali jej Prezydent Miasta Łodzi, Wojewoda Łódzki oraz Komitet Architektury i Urbanistyki PAN. Wypracowano na niej definicje tożsamości, które komplementarnie obejmują takie zagadnienia jak: rodowód industrialny, rodowód wielonarodowy i wielokulturowy, dorobek intelektualny, dziedzictwo materialne, obowiązek ochrony i kontynuacji w duchu tolerancji, wolności, nowoczesności i twórczej kreacji. To pierwsza poważna próba zdefiniowania sensu naszego miasta.

We wstępie Prezydent Jerzy Kropiwnicki stawia tezę o pozytywistycznej tożsamości Łodzi. Dowodzi, że historia Łodzi nie jest romantyczna, ale pozytywistyczna, bo miasto wyrosło w ciągu kilkudziesięciu lat XIX wieku dzięki energii i przedsiębiorczości ludzi rzutkich , pomysłowych i gotowych do ryzyka ekonomicznego. W tej spuściźnie widzi szansę dla rozwoju miasta i możliwość jego promocji. Pisze: (...) Bo Łódź nowoczesna, Łódź chlubiąca się wielkim centrum akademickim, Łódź jako nowe miejsce rozwijających się tu postindustrialnych branż i nowoczesnych technologii, powinna z dumą spoglądać na otoczenie przestrzenne jakie pozostawiła nam aktywność tamtych pokoleń.

Drugą pozycją niniejszego wydania periodyku są najważniejsze wnioski po konferencji. Stanowią one jednoznacznie, że: Łódź jest wyjątkowa w skali europejskiej dzięki zachowaniu wszystkich elementów charakterystycznych dla dziewiętnastowiecznych miast przemysłowych, a szczególnie: zespołów fabrycznych, fabryczno-rezydencjonalnych i mieszkaniowych. Zdaniem uczestników konferencji niezbędne jest opracowanie jednoznacznego i nośnego hasła promocji Łodzi z wykorzystaniem słowa industrial zrozumiałego nie tylko dla polskojęzycznego odbiorcy. Zwrócono też uwagę na znikomy poziom wiedzy mieszkańców o walorach dziedzictwa Łodzi przemysłowej. Należy więc stworzyć warunki dla partycypacji społecznej przez konieczność: stworzenia lub znalezienia jednoznacznego symbolu miasta, tworzenia “nowej mitologii” i narracji o Łodzi, opracowywania scenariuszy świąt i rytuałów łódzkich, lansowana “obyczaju łódzkiego” we wszystkich możliwych formach, stworzenia specjalnego programu edukacyjnego.

Dział Pierwsze kolumny otwiera zapis dyskusji, która odbyła się w marcu 2006 roku w redakcji “Kroniki Miasta Łodzi”. Wzięli w niej udział: Marek Janiak i Włodzimierz Adamiak z Fundacji Ulicy Piotrkowskiej, dyrektor Muzeum Historii Miasta Łodzi Ryszard Czubaczyński, dyrektor Wydziału Strategii i Analiz UMŁ Wojciech Michalski oraz redaktor naczelny “Tygla Kultury” Zbigniew Nowak. Spotkanie prowadzili: redaktor naczelny “Kroniki” Gustaw Romanowski i redaktor Mieczysław Gumola. Zebrani dyskutowali o szansach Łodzi na uwolnienie jej wizerunku od stereotypów i zbudowanie nowoczesnej definicji tożsamości miasta.

W artykule "Definiowanie to proces" Marek Janiak omawia pojęcie tożsamości odnosząc jego sens do świadomości jednostki oraz umiejętności człowieka do umiejscowienia siebie w kontekście wszystkich otaczających go zjawisk społecznych i kulturowych. W tym samym dziale, w tekście pt. "Szanujmy małe formy" Włodzimierz Adamiak dowodzi, że suma różnych drobnych form stanowiących wyposażenie przestrzeni publicznych, stanowi w istotnym zakresie o krajobrazie miasta, i w ogóle o "miejskości" miejsca. W "Prawdziwości produktywnego mitu" Włodzimierz Michalski przekonuje, że powstająca tożsamość Łodzi ma jeden wymierny charakter. Jest nim funkcjonalność. Tekst "Materia tożsamości i tożsamość materii" autorstwa Mirosława Wiśniewskiego mówi o niekonsekwencji urbanistycznej w planowaniu zagospodarowania przestrzeni miejskiej.

Drugi dział "Powtarzanie Łodzi" rozpoczyna materiał Pawła Filipowicza "Łódź przedprzemysłowa". Autor skupił uwagę na poszukiwaniu lokalnej historii różnych miejsc w mieście, mając nadzieję że ich znajomość wpływa na poczucie tożsamości ludzi z obszarem, w którym żyją. Tekst Antoniego Szrama "Stacja Łódź" to szczere refleksje konserwatora nad zaniechaniami i nonszalancją decydentów w niszczeniu niezbywalnego dziedzictwa fabrycznego miasta. Jan Salm w "Zderzeniu dwóch światów" snuje reminiscencje o swoim mieście z perspektywy autochtona i miłośnika Łodzi. W następnym artykule tego działu – "Zielony krąg tradycji" – Kazimierz Bald kreśli cechy polityki przestrzennej Łodzi. Jego zdaniem podstawowe cele polityki rozwoju spełniać muszą następujące warunki: gwarantować proekologiczny charakter rozwoju, doprowadzić do wewnętrznych procesów restrukturyzacji obszarów zurbanizowanych i zahamować ich dalszą niekontrolowaną ekspansję, wykorzystać dla procesów rozwoju elementy materialnej tożsamości miasta wpisane w jego przestrzeń i wynikające z jego historii i kultury. W tym dziale znajdują się jeszcze: "Mankamenty prawnej ochrony" Wojciecha Szygendowskiego i Filipa Tomaszewskiego oraz "Szansa dla Łodzi" Niny Juzwy.

W dziale "Rodowody" Makary Stasiak zastanawia się "Jak wyłonić elitę miasta"... "O celebracji tożsamości" opowiada Krystyna Piątkowska a o "Swojskości miasta" Krystyna Pawłowska. Elżbieta Szkurłat zajmuje się problemem stereotypowego postrzegania Łodzi przez młodzież. Próbę znalezienia odpowiedniej marki dla Łodzi podejmują Marta Hereźniak i Małgorzata Karpińska. Natomiast Mieczysław Gumola przypomina o Światowym Spotkaniu Łodzian w 1992 roku. Zagadnienia natury ogólniejszej znajdują się w dziale "Oblicza miasta". "Ponowoczesne porządki" Olgi Sietnickiej to tekst poświęcony konieczności wprowadzania porządku w materialną strukturę miast polskich. Ład bowiem służy budowaniu poczucia bezpieczeństwa i kontroli nad rzeczywistością. W "Zwierciadle ludzkiego oka" Wojciech Bonenberg zajmuje się ulicą i jej istotą. "Przestrzeń w kryzysie" Marka Gachowskiego mówi o stanie urbanistycznym polskich miast i konieczności odnowy krajobrazu miejskiego. Ponadto dział zawiera artykuł: "Magiczność miejsca" – Zbigniew Bać analizuje różne poglądy i koncepcje na rozwój kultury w mieście.

Dział "Kultura" zawiera trzy artykuły, które układają się w chronologiczny zapis ewolucji sztuki w Łodzi. Janusz Kozłowski pisze o grupie “Jung Idysz i jej znaczeniu dla sztuki żydowskiej w Polsce. Gustaw Romanowski w tekście “Ciężar legendy” szuka przyczyn degradacji kulturalnej Muzeum Sztuki w Łodzi. Marek Strąkowski (“Diachroniczne oblicze tradycji”) zwraca uwagę na współczesne działania mające na celu nadanie Łodzi charakteru “miasta sztuki”.

W numerze 1/2006 znajdują się ponadto: wspomnienie poświęcone zmarłemu w tym roku Markowi Budziarkowi, recenzja książki Małgorzaty Golickiej-Jabłońskiej “Ojciec Stefan SJ” pióra Gustawa Romanowskiego, artykuł dotyczący Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Łodzi napisany przez Mateusza Sidora, tematem nowego budownictwa mieszkalnego zajmuje się Dariusz Kędzierski a o renowacji willi Ernesta Wewera mówi Jadwiga Michalska. Numer jak zawsze zamyka raptularz.

 

Definiowanie to proces

Szanujmy małe formy

Prawdziwości produktywnego mitu

Materia tożsamości i tożsamość materii

Zderzenie dwóch światów

Ponowoczesne porządki

Zwierciadło ludzkiego oka

 

 

Miesięcznik Piotrkowska 104

Skarby Łodzi

Miasta partnerskie