Rok 2006 - nr 4

« powrót

kml2006_4.jpg (orginal)Leitmotiv ostatniego numeru “Kroniki Miasta Łodzi” z 2006 roku stanowi 25. rocznica wprowadzenia stanu wojennego. W artykule wprowadzającym prezydent Jerzy Kropiwnicki zwraca uwagę na konieczność pamiętania o udziale Polski w dekonstrukcji systemu komunistycznego w Europie. – Powinniśmy to powtarzać tak często, aby Europa zrozumiała, że mur berliński nie runął ze starości albo od muzyki Pink Floydów, ale że jego ciężkie fundamenty nadkruszyły fale wolności płynące z Polski.

“Pierwsze kolumny” – dział w całości poświęcony tematyce stanu wojennego – otwiera artykuł Gustawa Romanowskiego pt. “Szary dzień stanu wojennego”, w którym autor opisuje swoje peregrynacje podczas odbywającego się wtedy właśnie w Warszawie Kongresu Kultury Polskiej.

Z materiału Wojciecha Hempla “Nocą 13 grudnia 1981 r. głuchną telefony ...” czytelnik dowie się o sile i skali oporu łódzkich studentów przeciwko temu aktowi terroru, jakim był bez wątpienia stan wojenny. Kolejny artykuł również traktuje o studenckim postrzeganiu zasady walki o pryncypia (“Między zaskoczeniem a odpowiedzialnością” – Włodzimierz Domagalski). “Ukazały się prozachodnie i antyradzieckie ciągotki...” Gustawa Romanowskiego to sugestywny przegląd fragmentów raportów sporządzanych przez funkcjonariuszy systemu w okolicznościach wojny z narodem. Tekst Włodzimierza Kupisza “Życie codzienne pod celą” kreśli sylwetkę pierwszoplanowego działacza łódzkiej Solidarności i więźnia politycznego – Longina Chlebowskiego. O innej ważnej postaci związanej z łódzką Solidarnością – Ryszardzie Kostrzewie – piszą Włodzimierz Kupisz w “Nie chciał być bohaterem” i Grzegorz Nawrot w “Działacz nadziei, walki i rozczarowania”. Agnieszka Gralińska-Toborek zwraca uwagę na kontrkulturowe ruchy artystyczne, które pojawiły się w warunkach deficytu wolności nie tylko artystycznej. Artykuł pt. “Artystyczna manifestacja wolności” opowiada o ludziach i miejscach związanych ze sztuką niezależną. “Nie byłem bohaterem” pióra Mieczysława Gumoli to autentyczna próba oceny własnych postaw i motywacji. Szczera wypowiedź, której wiarygodność potwierdza przebyta przez autora droga do wolności. Dariusz Kędzierski – “Wojsko w stanie wojennym” przybliża punkt widzenia na stan wojenny byłego oficera LWP, bezpośredniego uczestnika tych wydarzeń, będącego po stronie władzy. Ostatnim materiałem tego działu jest opis rekonstrukcji zdarzeń sprzed dwudziestu pięciu lat. Grzegorz Dębowski, uczestnik tej inscenizacji, zaznacza że perspektywa czasu nie jest cezurą emocji, które wywołuje pamięć o ciężkich dniach grudnia 1981 roku.

– W czasie obchodów zostały przypomniane wydarzenia, które ukształtowały świadomość wielu Polaków decydujących dzisiaj o obliczu rzeczywistości. Przywoływanie i odtwarzanie tamtych zdarzeń historycznych np. poprzez inscenizacje, jest dla społeczeństwa i kolejnych pokoleń Polaków formą kultywowania mądrości narodowej i nauką pamięci o wartościach będących fundamentem demokratycznego społeczeństwa.

Dział “Nauka” rozpoczyna materiał Barbary Gortat “Reanimacja konieczna” dotyczący renaturyzacji rzeki Sokołówki. Autorka szczegółowo omawia, na przykładzie tego projektu, program rewitalizacji przyrodniczej przyjęty przez miasto. W tym samym dziale Krzysztof Tomasz Witczak poddaje szczegółowej analizie postacie filologów klasycznych działających w międzywojennej Łodzi – “Kultura antyczna, kultura współczesna” a Mieczysław Gumola kontynuuje temat konieczności ochrony pamięci o wybitnych łodzianach – “Problemowe refleksje”.

W dziale “Kultura” omówione zostały dwie ważne łódzkie imprezy kulturalne: Gustaw Romanowski w tekście pt. “Logos to także sens” przybliża kreatywność artystyczną księdza Sondki w aspekcie dwóch działań – Teatru Logos i Festiwalu Kultury Chrześcijańskiej, natomiast Marek Strąkowski opisuje tegoroczną edycję Łódź Biennale – “Mentalna dysocjacja”. W dziale zamieszczony jest ponadto ciekawy artykuł Antoniego Szrama pt. “Nie tylko Bykowi Chwała” przedstawiający sylwetkę reżysera filmowego Andrzeja Papuzińskiego i jego niewątpliwy wpływ na rozwój nowatorskich form dokumentalnego filmu o sztuce.

– Papuziński nie jest operatorem chłodnej cyfrowej kamery przesuwającym bystre oko po fakturze dzieła sztuki, obrazu, ukazującym widzowi poszczególne części całości. Nie jest również werbalnym informatorem wypełniającym lukę informacyjną o dziele, kierunku, rodzaju, stylu przedstawianej sztuki przy pomocy filmowego kadru. Nie jest też ilustratorem “serialistą”. Jest na pewno wykwintnym reżyserem uważającym się za architekta obrazu.

Dział “Historia” zaczyna trzecia część wspomnień Aleksandra Klugmana “Jak Fenix z popiołów”, w których autor zwraca uwagę na kamienicę przy ulicy Narutowicza 32. Był to obiekt gdzie, we wczesnych latach powojennych, mieściły się ważne centralne żydowskie instytucje i organizacje. O dodatkach kulturalnych łódzkich gazet pisze Joanna Mikosz – “Wokół Kuriera i Rozwoju”. Historię nietypowej szkoły, tzw. “Tramwajówki” przybliża Wojciech Źródlak – “Z dziejów łódzkiej oświaty” a o innej interesującej łódzkiej placówce edukacyjnej – VIII Liceum Ogólnokształcącym im. Adama Asnyka – opowiada Magdalena Starzycka w artykule “Szkoła mądrych tradycji”. Natomiast dzieje placu Katedralnego prezentuje Wacław Pawlak – “Od Fabrycznego Rynku do placu Katedralnego”. W “Czarnych dziurach, białych plamach” znajdują się dwa problemowo trudne do przecenienia teksty. Julian Baranowski w “Nieśli pomoc zamkniętym w getcie” dokonuje analizy wielkości i rodzaju pomocy udzielanej przez Polaków będącym w całkowitej izolacji Żydom i skutki hitlerowskich represji wobec osób udzielających tej pomocy. Artur Ossowski zaś podjął temat wynarodowiania polskich dzieci przez faszystów – “Ofiary germanizacji”. Dział “Łodzianie” zawiera biografie trzech osób: Stefan Krygier opowiada o swoim przyjacielu, wybitnym malarzu, Jerzym Krawczyku w aspekcie wspólnych wojennych przeżyć – “Okupacyjny epizod”, Mateusz Sidor opisuje niezwykłe przygody swojego krewnego, zasłużonego konstruktora przemysłu zbrojeniowego w USA – “Łodzianin od rakiety” a Grażyna Kompel relacjonuje przebieg kariery znanej aktorki Marii Białobrzeskiej – “60 lat na scenie”.

W dziale “Recenzje” ocenie poddane zostały dwie publikacje: Janusz Dunin przybliża niskonakładową pozycję wydaną przez Uniwersytet Łódzki, omawiającą rozwój wydawniczy w Łodzi – “Biały kruk z oficyny UŁ”, natomiast Monika Pietras dokonuje przeglądu monografii Konstantynowa Łódzkiego – “Wielka księga niedużego miasta”, opracowanej przez łódzkich naukowców.

Ponadto w tym numerze “KMŁ” Mieczysław Gumola zapoznaje czytelnika z refleksjami byłego łodzianina, dzisiaj mieszkającego w Niemczech, na temat miasta swojego dzieciństwa – “Wiatr zmian” a Małgorzata Joniuk-Piątkowska prezentuje historię dwóch rodzin, polskiej i żydowskiej, których dramatycznie losy wpłynęły na jej życie – “Kto ratuje jedno życie...”. Przegląd składu nowej Rady Miejskiej oraz raptularz wydarzeń ostatniego kwartału dopełniają to wydanie łódzkiego kwartalnika.

Między zaskoczeniem a odpowiedzialnością
Ukazały się prozachodnie i antyradzieckie ciągotki...
Życie codzienne pod celą
Działacz nadziei, walki i rozczarowania
Reanimacja konieczna
Logos to także sens
Mentalna dysocjacja
Jak Fenix z popiołów
Nieśli pomoc zamkniętym w getcie
Łodzianin od rakiety
Kto ratuje jedno życie...

Miesięcznik Piotrkowska 104

Skarby Łodzi

Miasta partnerskie