Rok 2009 - nr 1

« powrót

kml2009_1.jpg (orginal)Leitmotiv numeru 1/2009 „Kroniki Miasta Łodzi” dotyczy dwudziestu lat niezależnej łódzkiej samorządności. We wstępie prezydent Jerzy Kropiwnicki ocenia osiągnięcia Łodzi z okresu ostatnich dwudziestu lat wolności, wyliczając spośród nich m.in. inwestycje zagraniczne, rozwój firm z branży usługowej i nowych technologii, edukacyjny i kulturalny prestiż miasta oraz proces odbudowy lokalnej tożsamości. Prezydent słusznie zaznacza, że – w przeciwieństwie do innych polskich miast – Łódź drogę restrukturyzacyjną przeszła sama, bez pomocy dotacji „centralnych”. I stała się naprawdę ważnym miastem w Polsce.


    O tym, jak odradzał się łódzki samorząd w warunkach suwerennego państwa, pisze wiceprezydent Włodzimierz Tomaszewski w otwierającym dział „Pierwsze kolumny” artykule pt. Rzeczpospolita samorządna łódzka.  Z tekstu wynika wyraźnie, że Łódź od roku 1980 była w awangardzie walki o samostanowienie samorządu terytorialnego. Opisując początki Łódzkiego Porozumienia Obywatelskiego wiceprezydent Mirosław Wieczorek przypomina genezę popularnego hasła: „Co dziś w Łodzi – jutro w całej Polsce”. Jest to jeszcze jeden dowód na aktywność łódzkiego środowiska opozycyjnego i jego znaczący wpływ na kształt ogólnopolskiej polityki (Co dziś w Łodzi – jutro w całej Polsce). Dział zamyka dyskusja redakcyjna przeprowadzona na temat istoty samorządu przedstawicielskiego i jego relacji z władzą wykonawczą. W rozmowie udział wzięli radni: przewodniczący RM – Tomasz Kacprzak, prof. Grzegorz Matuszak i Krzysztof Piątkowski – wiceprzewodniczący RM, Marian Papis – radny senior , Wojciech Michalski – radny pierwszej kadencji RM oraz Gustaw Romanowski, Małgorzata Golicka-Jabłońska i Anna Kuźmicka (20 lat wolnej Łodzi).

    W dziale „Nauka” znalazły się dwa artykuły poświęcone najogólniej zmianom jakie wymusza nowa rzeczywistość. Tekst Marcina Kieruzela Od traumy do poczucia sukcesu podsumowuje – w ujęciu socjologicznym – dwadzieścia lat systemowej transformacji i omawia jej wpływ na zmiany mentalne mieszkańców Łodzi. Natomiast Barbara Gortat w artykule Niebieskie szlaki również zajmuje się problemem zmian, ale łódzkich krajobrazów nadrzecznych. Autorka zapoznaje czytelnika z bogactwem rzek i strumieni przepływających przez niemal każdy rejon miasta.

    W dziale „Kultura” Gustaw Romanowski recenzuje dwie wystawy związanych z Łodzią artystów. W Geo-Metro strukturach przedstawia twórcze poszukiwania Ryszarda Popowa, natomiast w tekście pt. Powrót artysty omawia zorganizowaną w Ośrodku Propagandy Sztuki ekspozycję zmarłego w ubiegłym roku Pawła Jocza. Marek Strąkowski zajął się dwoma ważnymi festiwalami: Camerimage (Iluminacja popkultury) i Festiwalem Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych (Skala relacji).

    Dział „Historia” otwiera materiał Łukasza Jastrząbia ukazujący nieznane wspomnienia Franciszka Łukomskiego – uczestnika powstania styczniowego (Powstanie styczniowe na Ziemi Łódzkiej). Paweł Spodenkiewicz w  wywiadzie przeprowadzonym z prof. Jerzym Szapiro – Marzec 1968 – przypomina wydarzenia marcowe z perspektywy wybitnego lekarza i szlachetnego człowieka, który w 1968 roku nie uległ presji antysemickiej nagonki. W Porażce na granicy wolności Piotr Wojtczak z autopsji opisuje zapomniany strajk studencki z 1989 roku. Ponadto Władysław Korowajczyk wymienia trudny do przecenienia wkład repatriantów z Wilna w rozwój łódzkiego szkolnictwa wyższego – Wilnianie w Łodzi a Krystyna Krygier przypomina historię Internatu Szkół Artystycznych i ludzi z nim związanych – Dom, którego już nie ma. W „Czarnych dziurach, białych plamach” Jacek Krakowski dekonspiruje tajnego współpracownika „Derka” (SB na tropie MKK).

    Dział „Łodzianie” prezentuje cztery sylwetki zasłużonych obywateli miasta. Patron ludzi kultury to historia Stefana Wojciechowskiego. Krystyna Lewicka kreśli wiarygodną postać dyrektora Łódzkiego Domu Kultury.  O wybitnym archeologu – Konradzie Jażdżewskim opowiada Danuta Gruszczyńska w artykule pt. Archeologia dobrego człowieka a uznanego choć zapomnianego muzyka wspomina Józef Henryk Wiśniewski – Łódzki „Moniuszko”. Dział zamyka wywiad Włodzimierza Kupisza przeprowadzony z Ewą i Waldemarem Podgórskimi, właścicielami Księgarni Wojskowej – Księgarnia patriotycznej tradycji.  
    
    W dziale „Osiedla, domy, ulice” Justyna Karolina Brodzka prezentuje postać i dorobek wybitnego architekta Wiesława Lisowskiego (Architekt Łodzi). Był on twórcą wielu łódzkich szkół i kościołów a także budynków użyteczności publicznej czy obiektów mieszkalnych, jak chociażby osiedle oficerskie przy ulicy Kopcińskiego. Ulicą opisaną w tym numerze przez Dariusza Kędzierskiego jest ulica Mikołaja Kopernika (Milscha czyli Milsza...). Autor przypomina, że pierwotna nazwa tej ulicy wzięła się od nazwiska browarnika Teodora Milscha.

    W dziale „Recenzje” znalazło się pięć propozycji wydawniczych. Wojciech Źródlak przedstawia album archiwalnych fotografii – Łódź, która przeminęła, Małgorzata Golicka-Jabłońska recenzuje wydaną przez łódzki oddział IPN książkę Mileny Przybysz pt. Wyspy wolności, natomiast Gustaw Romanowski przybliża inicjatywę miesięcznika „104” w wyniku której na łódzkim rynku wydawniczym pojawiły się takie propozycje jak: Kwiaty łódzkie,  Z miasta Łodzi i Piąta z kwartetu. Niniejsze publikacje ukazały się jako efekt ogłoszonego przez redakcję miesięcznika „104” konkursu literackiego.

    W tym numerze znalazła się także bibliografia zawartości „Kroniki Miasta Łodzi” z lat 2005-2008 i indeks nazwisk w opracowaniu Andrzeja Kempy oraz raptularz najważniejszych wydarzeń pierwszego kwartału 2009 roku.

Archeologia dobrego człowieka
Co dziś w Łodzi - jutro w całej Polsce 
Geo - Metro struktury
Marzec 1968
Milscha czyli Milsza... 
Niebieskie szlaki 
Od traumy do poczucia sukcesu
Rzeczpospolita samorządna łódzka 
SB na tropie MKK 
Skala relacji

Miesięcznik Piotrkowska 104

Skarby Łodzi

Miasta partnerskie