Rok 2009 - nr 3

« powrót

kronika2009_03.jpg (orginal)Numer 3/2009 „Kroniki Miasta Łodzi” zaczyna się obszerną relacją z Obchodów 60. Rocznicy Likwidacji Litzmannstadt Ghetto. Marcin Kieruzel opisując przebieg tych uroczystości wyprowadza szereg ciekawych i trafnych konkluzji dotyczących pogmatwanych stosunków polsko-żydowskich. Jego zdaniem spłata moralnego długu Polaków odbywa się systematycznie i z coraz większym zrozumieniem potrzeby zadośćuczynienia. A Łódź za prezydentury Jerzego Kropiwnickiego zrobiła na drodze przywrócenia przyjaznych relacji z Żydami najwięcej. Po raz kolejny udowodniły to rocznicowe uroczystości.

Dział „Pierwsze kolumny” tego numeru poświęcony jest jeszcze jednemu ważnemu dla Polaków historycznemu wydarzeniu: 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej. W artykule pt. Niedokończony bilans Gustaw Romanowski skrupulatnie wylicza wszystkie straty, nie tylko materialne, jakie poniosła za sprawą wojny Łódź. Zespół naukowców powołany do ich oszacowania, ocenił wartość strat na około 40 miliardów złotych. A są to wyłącznie ubytki materialne całej struktury cywilizacyjnej miasta. Są jeszcze straty, których wyliczyć się nie da, a które odkładają się brzemieniem krzywdy na kolejnych pokoleniach łodzian. Następny tekst tego działu: Przed katastrofą jest próbą nakreślenia sytuacji społeczno-politycznej w Łodzi w 1939 roku. Przemysław Waingertner na tle ogólnopolskich warunków politycznych, omawia specyfikę społeczności łódzkiej, obciążonej wieloetniczną strukturą współżycia. W materiale pt. Fakty i kontrowersje Joanna Żelazko zabiera głos w sprawie nie do końca wyjaśnionych faktów, dotyczących zbombardowania we wrześniu 1939 roku Wielunia. Pomimo historycznych sporów o godzinę ataku, ilość nalotów i liczbę ofiar, jedno jest pewne: Wieluń był pierwszym cywilnym celem lotnictwa niemieckiego na ziemiach polskich, zwiastującym bezwzględny charakter rozpoczynającej się wojny. O ofiarach ataków lotniczych Luftwaffe na Łódź i wykorzystywaniu przez Niemców sił powietrznych do zrzucania ulotek propagandowych pisze Artur Ossowski w artykule pt. Niemieckie samoloty nad Łodzią. Ostatni tekst tego działu opracowany przez Magdalenę M. Starzycką (Żołnierska historia) to wspomnienia z kampanii wrześniowej starszego strzelca pancernego Kazimierza Cichosza, który w sposób wiarygodny i sugestywny oddaje trud żołnierskiej powinności.

Dział „Kultura” rozpoczyna tekst Gustawa Romanowskiego poświęcony 70. rocznicy śmierci łódzkiego artysty – Karola Hillera (Osamotniony i zapomniany). Autor prezentuje sylwetkę malarza z estymą odnosząc się do tego wybitnego twórcy okresu międzywojennego, rozstrzelanego w lućmierskich lasach polskiego patrioty o niemieckich korzeniach. Pozostałe dwa artykuły tego działu – autorstwa Marka Strąkowskiego – traktują o dwóch ważnych wydarzeniach artystycznych ostatniego okresu. W tekście Społeczeństwo sztuki autor opisuje wystawę Political/Minimal, która miała miejsce w łódzkim Muzeum Sztuki a dotyczyła zjawisk artystycznych określanych mianem sztuki zaangażowanej. Natomiast w Laboratorium śmiechu zastanawia się nad współczesną przygodnością ironii, recenzując ósmy Fotofestiwal.

W dziale „Historia” znajdują się trzy artykuły. Pierwszym z nich jest: Nowe tytuły, stare nawyki Joanny Mikosz, dotyczący prasy łódzkiej po transformacji ustrojowej, drugim: Łodzianin z morzem związany Włodzimierza Kupisza, przedstawiający „morskie szlaki” komandora Henryka Grunerta, a trzeci opowiada o początkach Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi. Jego autorka – Irena Jaworska – wydobywa na światło dzienne Zapomniane zasługi Mariana Dienstl-Dąbrowy.

Ten dział tradycyjnie kończą „Czarne dziury, białe plamy”, w których Marcin Kieruzel wspomina razem z Markiem Bleiweissem nieludzki czas łódzkiego getta: Przeszedłem przez Litzmannstadt Ghetto.

Dział „Łodzianie” zawiera trzy sylwetki osób, które odegrały w życiu miasta role znaczące. Są to: Krystyna Nyc-Wronko, którą przedstawia Danuta K. Gruszczyńska w tekście pt. Primadonna, Jan Augustyniak, zaprezentowany przez Krystynę Lewicką w artykule pt. Twórca łódzkiego bibliotekarstwa oraz Bogdan Lisik, którego Monika Nowakowska nazywa artystą wielu pytań w opracowaniu pod takim samym tytułem.
Dział „Osiedla, domy, ulice” mieści tym razem dwie pozycje. O ulicy Jaracza pisze Dariusz Kędzierski – Ulica kultury i rozrywki, a o osiedlu Doły rozprawia Krystyna Krygier – Rozważania architekta – nazywając je osiedlem wykorzystanych szans. Szanse jakie ulica Jaracza – a wcześniej Cegielniana – stwarzała kulturze i rozrywce skrupulatnie wymienia autor artykułu przybliżającego jej historię.

W dziale „Recenzje” omówione zostały cztery książki. Zmarły w październiku br. Andrzej Kempa zajął się Wspomnieniami Aleksandra Mogielnickiego i wspomnieniami Karla Dedeciusa (Europejczyk z Łodzi), natomiast Gustaw Romanowski zrecenzował Manufakturę czasu Magdaleny M. Starzyckiej oraz wydany przez Bibliotekę Gazety Wyborczej Spacerownik – Łódź żydowska pod redakcją Joanny Podolskiej.

Numer zamyka niezmiennie przegląd najważniejszych kwartalnych wydarzeń ż życia miasta, czyli Z łódzkiego raptularza.


Niedokończony bilans

Niemieckie samoloty nad Łodzią

Nowe tytuły stare nawyki

Osamotniony i zapomniany

Przed katastrofą

Przeszedłem przez Litzmannstadt Ghetto

Rozważania architekta

Społeczeństwo sztuki

Ulica kultury i rozrywki

Żołnierska historia

Miesięcznik Piotrkowska 104

Skarby Łodzi

Miasta partnerskie