Rok 2009 - nr 4

« powrót

KML 4 2009 (orginal)

Czwarty numer „Kroniki Miasta Łodzi” z 2009 roku nosi tytuł „Pejzaże Łodzi”. Temu określeniu zostały podporządkowane treści poszczególnych artykułów. W tym wydaniu znajdują się trzy działy mieszczące w sobie całą zawartość gatunkową terminów „pejzaż” i „miasto”. Bo miasto zostało potraktowane jak protagonista toczący nieustanny dialog ze swoimi mieszkańcami. Dialog ujawniający się w przejawach codziennej, zwykłej egzystencji. Miejskie pejzaże są kreacją człowieka potwierdzającą tryumf myślenia urbanistycznego w rozwoju jego przestrzeni życiowej. Łódzka cywilizacja jest cywilizacją wybitnie miejską. Opartą na przemysłowej ekspansji i zasadach nowoczesnego porządku.

 

Pierwszy dział nosi nazwę „Pejzaże mentalne”. Zawiera w sobie teksty traktujące o referencjach Łodzi wynikających z jej kulturowej specyfiki. Tomasz Domański podejmuje niełatwy temat wypracowania marki Łodzi, która wyrastając z jej tożsamości nie będzie wyłącznie odwoływaniem się do „ducha miejsca”, ale pozwoli stworzyć takie miejsce do życia, z którym będą mogli identyfikować się mieszkańcy miasta (Unikatowy potencjał). Gustaw Romanowski w artykule zatytułowanym Zapomniany projekt przybliża czytelnikom koncepcję urbanistyczną Władysława Strzemińskiego, która polegała na logicznym zaprojektowaniu miasta przyjaznego ludziom. Była to prekursorska wizja ekologicznego myślenia o organizmie miejskim. Kamil Brzeziński opisuje przeobrażenia Łodzi odbywające się obecnie a wynikające z jej historycznych uwarunkowań (W drodze do „ziemi obiecanej"). O innych przeobrażeniach pisze Cezary Strąkowski w tekście Dobry adres. Autor zwraca uwagę na wciąż zbyt powolny proces restrukturyzacji śródmieścia Łodzi, w którym dostrzega ważny czynnik integracyjny i ideowy. O idei przewodniej Łódzkiego Stowarzyszenia Inicjatyw Miejskich – „Topografie” mówi materiał Marcina Kieruzela: Miasto – niekończąca się opowieść, zajmujący się prezentacją ważnej łódzkiej organizacji, która oswajając przestrzeń miejską, czyni ją wspólną wszystkim mieszkańcom.

Dział „Pejzaże materialne” rozpoczyna wywiad z Beatą Konieczniak – Miejskim Konserwatorem Zabytków przeprowadzony przez Joannę Wygnańską. Stanowi on ciekawą próbę spojrzenia na Łódź z perspektywy outsiderki, która związała się z nią zawodowo i dla której jest ona miastem pełnym inspiracji i magii (Łódź – miasto wież). W innym wywiadzie Wojewódzki Konserwator Zabytków – Wojciech Szygendowski zwierza się Marcinowi Kieruzelowi z trudności organizacyjnych i prawnych w walce o ochronę zabytków Łodzi (Jak zacerować miasto?). O trudnościach związanych z ideą Nowego Centrum Łodzi i towarzyszących jej przeobrażeniach w tkance miasta mówi artykuł Jakuba Gałuszki pt. Nowe Centrum. Innym rodzajem przeobrażeń zajął się Mateusz Sidor, który omawia historię „Wełnianej Manufaktury” Salomaona Barcińskiego w kontekście jej rewitalizacji i nowego przeznaczenia (Drugie życie „Wełnianej Manufaktury). Pomysł na nowy Dworzec Fabryczny prezentuje Kamil Śmiechowski (Symbol prawdziwy, choć nieoczywisty), a Maja Ruszkowska–Mazerant zdradza sekrety Stowarzyszenia „Fabrykancka” (Młodzi pasjonaci). Program zintegrowanej rewitalizacji i konieczność jego wdrażania w Łodzi uzasadnia Monika Dzięgielewska-Geitz (Ekonomia „ziemi obiecanej"). Autorka zwraca uwagę na fakt, że zbyt często odnowie i przekształceniom architektury dla nowych funkcji brakuje czytelnego elementu rewitalizacji ekologicznej. W Studium dla Łodzi Marcin Kieruzel zaznajamia czytelnika z dokumentem opracowanym przez Miejską Pracownię Urbanistyczną w Łodzi, w którym zawarta została wizja wyznaczająca kierunki rozwoju miasta na co najmniej kilkadziesiąt lat. W tym dziale znajdują się jeszcze dwa artykuły Dariusza Kędzierskiego. Pierwszy z nich – Ośmiobok Nowego Miasta – pokazuje historię Placu Wolności, natomiast w drugim autor zajmuje się najdłuższą łódzką ulicą, czyli Pomorską (Najdłuższa ulica).

W dziale pod nazwą „Pejzaże kulturowe” znajdują się artykuły ukazujące łódzką aktywność artystyczną. W artykule otwierającym ten dział Gustaw Romanowski omawia retrospektywną wystawę Stefana Krygiera (jednego z uczniów Władysława Strzemińskiego) pokazaną w Ośrodku Propagandy Sztuki w Łodzi (Artysta precyzyjnej wyobraźni). Do wyobraźni literackiej odnosi się tekst Magdaleny Nowickiej – Niezrozumienie i niedosyt – traktujący, ogólnie rzecz biorąc, o miejscu Łodzi w literaturze i literackich wątkach łódzkich. Natomiast wątki „ziemi obiecanej” w polskiej sztuce filmowej i teatralnej skrupulatnie wylicza Anita Naumiec (Miasto obiecane). O filmach, których akcja rozgrywa się w Łodzi mówi tekst Sylwii Czerniak pt. W filmowym obiektywie, a o filmie Rewers, którego scenariusz napisał związany z Łodzią Andrzej Bart i o jego twórczości in generandi opowiada sam autor w wywiadzie udzielonym Ewie Ciszewskiej i Andrzejowi Michalakowi (Moje filmy wzięły się z pisarskiej nudy). III Międzynarodowy Festiwal Designu w Łodzi relacjonuje Barbara Gortat (Kierunki nowej estetyki). Autorka zwraca uwagę na istotę sztuki projektowej, która jej zdaniem powinna przyczyniać się do budowania ładu w otoczeniu człowieka, zmuszając go tym samym do większej percepcji estetycznej. O równie ważnym rodzaju percepcji pisze Janusz Janyst w materiale omawiającym 115 lat istnienia łódzkiego Stowarzyszenia Śpiewaczego im. Stanisława Moniuszki (Hasłem naszym polska pieśń...). Natomiast Gustaw Romanowski recenzuje unikatową publikację Cezarego Szczepaniaka poruszającą tak ważne dla człowieka pojęcia jak czas i przestrzeń. Profesor Szczepaniak pomiędzy te dwa abstrakcyjne terminy wstawia człowieka i szuka razem z nim drogi do zrozumienia swojej egzystencji (Między inżynierią a metafizyką). Metafizyką doświadczania nieobecności zajmuje się Marek Strąkowski w artykule pt. Struktura nieorganiczna. Autor bada tożsamość awangardy na przykładzie zorganizowanej przez Muzeum Sztuki w Łodzi wystawy Polak, Żyd, artysta. Tożsamość a awangarda. Żydowska tożsamość i żydowska sztuka stanowią dzisiaj jedynie materiał do badań teoretycznych.

Pozycja Z łódzkiego raptularza, w opracowaniu Małgorzaty Golickiej-Jabłońskiej zamyka to wydanie „Kroniki Miasta Łodzi”.

 

Artysta precyzyjnej wyobraźni

Drugie życie Wełnianej Manufaktury

Jak zacerować miasto

Kierunki nowej estetyki

Najdłuższa ulica

Niezrozumienie i niedosyt

Unikatowy potencjał

Zapomniany projekt

Łódź - miasto wież

Moje filmy wzięły się z pisarskiej nudy

 

Miesięcznik Piotrkowska 104

Skarby Łodzi

Miasta partnerskie