Rok 2010 - nr 1

« powrót

kml_1-2010 (orginal)

Łódzki przemysł i łódzka przedsiębiorczość to motywy przewodnie pierwszego tegorocznego wydania „Kroniki Miasta Łodzi”. Łódź to klasyczny przykład miasta fabrycznego, idealny dowód rewolucji przemysłowej w XIX – wiecznej Polsce. Koncentracja przemysłu włókienniczego przekształciła Łódź z małej osady w jeden z najbardziej znaczących ośrodków tekstylnych Cesarstwa Rosyjskiego. Powstałe w ten sposób środowisko miejskie – typowe dla miast nowoczesnych – inicjowało nowe funkcje i zadania polityki urbanistycznej i społecznej, podporządkowanej przede wszystkim warunkom rozwoju technologicznego. Rzeczywistość Łodzi od zawsze była „nowa”: przemysłowa i robotnicza. Jej specyfika polegała na słabym mieszczaństwie i ogromnej dynamice warstw niższych, co miało wpływ na wizerunek miasta, które próbując zerwać z mieszczańską tradycją na długo stało się synonimem polskiej awangardy. Tak więc łódzki mit zbudowany jest na przedsiębiorczości i do tej przedsiębiorczości odwołuje się współczesna Łódź w procesie kreowania własnej tożsamości.

Dział „Pierwsze kolumny” rozpoczyna artykuł Gustawa Romanowskiego poświęcony Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej (Poligon nowej przedsiębiorczości). ŁSSE została powołana do życia w 1997 roku i od razu stała się motorem zmian w strukturze przemysłowej miasta a także szansą na stworzenie nowych miejsc pracy. Zdaniem indagowanego przez red. Romanowskiego Marka Cieślaka – prezesa zarządu ŁSSE – dzięki tej inicjatywie miasto pozyskało kilkanaście tysięcy miejsc pracy, nowe branże produkcyjne i nowoczesne technologie.

Charakter i sposób działania małych i średnich przedsiębiorstw przybliża Cezary Strąkowski w tekście Firmy rodzinne. Autor analizuje rozwój tego sektora produkcyjnego w warunkach gospodarki wolnorynkowej w Łodzi dochodząc do trafnej konkluzji, że firmy rodzinne poza aspektem samozatrudnienia, stają się sposobem na życie, w którym relacje rodzinne stanowią ważny element funkcjonowania przedsiębiorstwa. Specyfikę firm rodzinnych szczegółowiej bada Joanna Wygnańska (Od rzemiosła do produkcji) na przykładzie łódzkiego przemysłu cukierniczego a Konrad Michalak docieka logiki małej przedsiębiorczości przedstawiając Zakłady Naprawy Sprzętu Medycznego.

O nowych inwestycjach developerskich pisze Marcin Kieruzel w artykule Biurowce mają przyszłość, zwracając uwagę na fakt zaangażowania firmy „Virako” w powstawanie nowoczesnych architektonicznie i funkcjonalnie powierzchni biurowych o standardzie europejskim. O innym lokalnym przedsiębiorstwie, znanym nie tylko w Polsce – Łódzkim Instytucie Bezpieczeństwa MORATEX – mówi tekst Danuty Gruszczyńskiej Tkaniny mocniejsze od zbroi, w którym autorka zauważa, że nie cały przemysł włókienniczy w Łodzi upadł. Działają wciąż Zakłady Tekstylno-Konfekcyjne „Teofilów” S.A. Informuje o tym Sylwia Czerniak w tekście Niedługa historia. A o historii „Textilimpexu” opowiada Dariusz Kędzierski – Okno na świat łódzkiego włókiennictwa. Historia łódzkiego przemysłu odzieżowego to również historia polskiej mody. Przypomina o tym życzliwie Maria Zalasa w artykule Włókiennik i szwaczka na wybiegu. Puenta autorki zaświadcza niezbicie, że dychotomia pomiędzy mitem Łodzi jako stolicy mody w Polsce a rzeczywistą jej pozycją w tej dziedzinie nie jest wcale taka duża. Ale nie tylko włókiennictwo jest istotą łódzkiej gospodarki. Adam Ketner udowadnia z całą stanowczością, że Łódź była i jest centrum produkcji transformatorów – Łódzka specjalność.

W dziale „Kultura” znajdują się dwie pozycje. Tekst Gustawa Romanowskiego Sztuka ładu i odpowiedzialności prezentuje sylwetkę i twórczość związanego z Łodzią artysty plastyka Krystyna Zielińskiego, natomiast Nikodem Pręgowski (Typo&Konstrukcja) omawia prezentowaną w Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi – jedną z nielicznych w Polsce – cykliczną wystawę plakatu.

Dział „Historia” poświęcony jest pionierom przemysłu włókienniczego w Łodzi. Zakłady Geyerów precyzyjnie opisuje Piotr Jaworski (Najstarsza fabryka włókiennicza Łodzi), o rodzinie Silbersteinów – niezmiernie dla Łodzi zasłużonej – pisze Krzysztof Paweł Woźniak (Niesłusznie zapomniani), transformacja imperium Izraela Poznańskiego jest tematem, którym zajmuje się z badawczą zaciekłością Kamil Śmiechowski (Nowy salon Łodzi), działalność innej wybitnej rodziny łódzkich przemysłowców – Grohmanów – relacjonuje Przemysław Waingertner (Ostatni lodzermensche), niezbyt dobrze znaną z działalności przemysłowej familię Kindermannów przedstawia Marcin Kieruzel, zwracając szczególną uwagę na materialną spuściznę tego rodu w postaci willi i pałaców (Pozostawili zabytki). Dział zamyka tekst Mateusza Sidora prezentujący najbardziej innowacyjną rodzinę łódzkich fabrykantów, a mianowicie: Biedermannów (Fabryka nad Łódką).

W „Czarnych dziurach, białych plamach” tym razem znajduje się materiał Magdaleny Zapolskiej-Downar dotyczący „antysyjonistycznej” kampanii w Łodzi w niechlubnym roku ’68 (Marzec 1968).

Dział „Łodzianie” przybliża sylwetki dwojga tragicznie zmarłych mieszkańców naszego miasta. Zbigniew Wodo kreśli wspomnienia o Joannie Agackiej-Indeckiej, która zginęła w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 roku (Intelekt, wiedza i pracowitość), a Ziemowit Kukulski przypomina księdza biskupa Mieczysława Cieślara, który 18 kwietnia 2010 roku zginął w wypadku samochodowym w Rogowie (Duszpasterz, biblista, wrażliwy człowiek).

Dział „Osiedla, domy, ulice” zajmuje w całości ulica Pabianicka, po której oprowadza z właściwym sobie wdziękiem i wiedzą Dariusz Kędzierski (Ulica wylotowa). Ta długa ulica okazuje się być nie tylko ważną dla miasta arterią komunikacyjną, ale również miejscem o ważnym znaczeniu historycznym.

W dziale „Recenzje” całkiem a propos tematyki numeru, Mirosław Jaskulski odnosi się do jednej z najważniejszych w ostatnim czasie publikacji dotyczących Łodzi – „Księgi Fabryk Łodzi”. I choć zdaniem autora w książce znalazło się kilka nieścisłości i niezawinionych pomyłek, to jest to bez wątpienia dzieło zasługujące na „Złoty Exlibris”.

Tradycyjnie wydanie 1/2010 kończy raptularz najważniejszych kwartalnych wydarzeń z życia miasta w opracowaniu Małgorzaty Golickiej-Jabłońskiej.

Miesięcznik Piotrkowska 104

Skarby Łodzi

Miasta partnerskie