TOP 3 ciekawostek o Stokach: podziemna katedra, Giewont i spacer po Zboczu

Najwyżej położone osiedle w Łodzi faktycznie może przywodzić na myśl tatrzańskie miejscowości. Włączone po zakończeniu II wojny światowej w granice administracyjne miasta jest wyjątkową mieszanką przedwojennej i powojennej architektury, wyjątkowej rzeźby terenu i prawdziwej zielonej ostoi.

Katedra na Stokach -  fot. Stefan Brajter
Katedra na Stokach , fot. Stefan Brajter

Giewont w Łodzi?

Nazwy ulic na Stokach

Nazwa osiedla wskazuje na wyjątkowe ułożenie terenu. Stoki stanowią najwyższy obszar na Wzniesieniach Łódzkich i znajdują się kilkadziesiąt metrów nad całym miastem (nawet 276 m n.p.m.!). Poza oczywistym wpływem natury do ukształtowania Stoków przyczynili się także ludzie. Jeszcze w XIX w. próbowano wydobywać węgiel brunatny, jednak okazało się to kompletnie nieopłacalne. Po stronie zachodniej w latach 30. XX w. powstał nasyp pod linię kolejową łączącą Łódź Widzew i Zgierz. Powstały tu także żwirownie, których imponujące ślady można oglądać do dziś.
Wyjątkowe są także nazwy ulic, które nawiązują do położenia osiedla. Znajdziemy tutaj takie ulice jak: Pieniny, Giewont, Janosika, Skalną, Zbocze czy Krokiew. Jedynie ul. Tatrzańska znalazła się w zupełnie innym miejscu, bo aż na Dąbrowie! Dlaczego tak się stało, do końca nie wiadomo. Natomiast chaos przy zmienianiu nazw ulic na polskie po II wojnie światowej był zjawiskiem dość czasochłonnym i dość powszechnym. Zdarzało się nawet, że nazwy się dublowały. 

Katedra pod ziemią

Katedra na Stokach, fot. Stefan Brajter

Jednym z najciekawszych miejsc w całej Łodzi, lecz niedostępnym na co dzień dla mieszkańców i zwiedzających, jest podziemna katedra. Nie ma jednak nic wspólnego z kultem religijnym! Mowa o zbiornikach wody pitnej na Stokach, które architekturą przypominają gotyckie perły. Zbiorniki zostały zaprojektowane w latach 1901–1909 przez anglika, Williama Heerleina Lindleya. Tajemnicze sklepienia z setką kopuł można podziwiać jedynie na zdjęciach, ponieważ raz na kilka lat zbiorniki są opróżniane. Odbywają się wtedy prace konserwatorskie. W 2012 r. w ramach Festiwalu Łódź Czterech Kultur zbiornik rozbrzmiał dźwiękami kwartetu smyczkowego. Poza tymi wyjątkami w zbiornikach cały czas znajduje się woda.

Architektoniczny miszmasz

„Echo”, 1938–11–20 R. 14 nr 323 [właśc. 324] Biblioteka Cyfrowa – Regionalia Ziemi Łódzkiej

Urbanizacja Stoków na dobre ruszyła po 1908 r. Pojawiło się tu wtedy pierwsze osiedle domków jednorodzinnych, nazywane popularnie „Place Stoki”. W latach 30. sytuacja mieszkaniowa Łodzi nie była najlepsza i szukano przestrzeni na nowe założenia mieszkalne. W 1936 r. na tak zwanej Górce Stokowskiej Towarzystwo Osiedli Robotniczych (TOR) wybudowało osiedle szeregowych domków jednorodzinnych w obrębie ul. Turnie, Wichrowej i Halnej. W czasie II wojny światowej Niemcy osiedlali się również na Stokach i wybudowali od podstaw osiedle mieszkaniowe przeznaczone dla urzędników i żołnierzy. Po wojnie uznano, że wpisuje się to w plan urbanizacji stokowskich terenów, dlatego budowa osiedla została dokończona przez Polaków. 

Również po wojnie w okolicach ul. Juhasowej czy Skalnej powstały modernistyczne domki, jednorodzinna zabudowa szeregowa i bliźniaki, które dopełniły architektonicznego miszmaszu. Dziś Stoki, z dala od gwarnego centrum miasta, cieszą się popularnością wśród osób poszukujących działki lub domu. 

 

 

Zobacz także


Polecane aktualności

Derby Łodzi -  fot. Marcin Bryja

Derby Łodzi. ŁKS czy Widzew? Typujemy faworyta niedzielnego spotkania

Bogusław Kukuć / ŁÓDŹ.PL

W historii polskiego futbolu derby, czyli mecze klubów z jednego miasta w Ekstraklasie, rozgrywano w... więcej

Wella w Bramie Miasta -  fot. ŁÓDŹ.PL

Nowe Centrum Łodzi. Wella Company wprowadza się do Bramy Miasta. Szuka 200 pracowników

KS / ŁÓDŹ.PL

Już w listopadzie do łódzkiej Bramy Miasta wprowadzi się Wella Company - firma ze 140-letnią... więcej

Walka KSW 64 -  fot. KSW

KSW 64. Pudzianowski kontra Bombardier - znamy szczegóły walki gigantów

Piotr Baleja / ŁÓDŹ.PL

Do konfrontacji Mariusza Pudzianowskiego z Ousmanem „Bombardierem” Dia miało dojść już w marcu... więcej

Skrzyżowanie Zielonej i Legionów -  fot. ŁÓDŹ.PL

Jak remontować ruchliwe ulice? W Łodzi robią to w nocy! [ZDJĘCIA]

ota, TA / ŁÓDŹ.PL

Tam, gdzie ruch w ciągu dnia nie pozwala na wykonanie robót, drogowcy pracują w nocy. Z poniedziałku... więcej

Sala Arkadowa w Muzeum Miasta Łodzi -  mat. prasowe

Pałac Poznańskiego. Zobacz efekt renowacji Sali Arkadowej [ZDJĘCIA]

rd / ŁÓDŹ.PL

Można już podziwiać efekt prac konserwatorskich w Sali Arkadkowej w Pałacu Izraela Poznańskiego,... więcej

Kontakt