Szkoła na Księżycu. Pamięci łódzkich pedagogów i uczniów tajnych kompletów z okresu niemieckiej okupacji

Na budynku Szkoły Podstawowej nr 114 im. prof. Jana Dembowskiego w Łodzi odsłonięto tablicę poświęconą nauczycielom, którzy w czasie okupacji niemieckiej, w latach 1939-1942 prowadzili tajne nauczanie: Antoninie Chrzczonowicz i Janowi Włodarskiemu. Konspiracyjną nazwą nielegalnych wówczas kompletów była „Szkoła na Księżycu”.

 -  Fot. Andrzej Janecki/UMŁ

- Odsłaniamy tablicę poświęconą dwojgu młodym, uzdolnionym i ambitnym nauczycielom, którzy w czasie okupacji niemieckiej kształcili w najtrudniejszych warunkach. A jednak nie mieli wątpliwości, że trzeba dzieciom zorganizować nauczanie. To przykład bohaterstwa, patriotyzmu, a na tamte czasy także niezwykłej odwagi. Takich nauczycieli było bardzo wielu, ponad 8 tysięcy w całej Polsce. Dziś trudno sobie wyobrazić, jak można było być karanym za to, że uczy się pisania i czytania w jakimkolwiek języku. Dlatego musimy pamiętać o ich heroizmie - powiedziała wiceprezydent Łodzi Małgorzata Moskwa-Wodnicka.

Antonina Chrzczonowicz ukończyła Państwowe Gimnazjum Żeńskie im. E. Szczanieckiej oraz Państwowe Pedagogium, w którym rozpoczęła pracę, jako nauczycielka Szkoły Ćwiczeń, znanej z nowatorskich metod nauczania. Z jej zapisek wynika, że o rozpoczęciu tajnego nauczania zadecydowały same dzieci, spontaniczne zgłaszając się na zajęcia. Na miejsce nauczania przeznaczyła duży pokój w mieszkaniu swoich rodziców przy ulicy Stefana Batorego 66. Uczyła dzieci języka polskiego, geografii, biologii i matematyki. Stosowała nowoczesne jak na ówczesne standardy metody. Rozwijała w dzieciach inicjatywę, umiejętność zgłaszania własnych tematów zajęć, uczenia się poprzez zabawę. Tworzyła dobrą atmosferę, aby wyrwać dzieci okupacyjnego koszmaru. Wkrótce chęć pomocy w prowadzeniu lekcji zgłosił Janusz Włodarski. Był instruktorem ZHP, artystą, konspiratorem i członkiem Szarych Szeregów.  Ukończył Gimnazjum i Liceum im. Mikołaja Kopernika. Zamierzał wstąpić do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Uczył młodych Polaków rysunku. W szkole realizowano program 7-klasowej szkoły powszechnej. Zajęcia odbywały się od godziny 8 do 16.

Obydwoje nauczyciele zostali aresztowani na przełomie lat 1941/1942. 30 Grudnia 1941 roku aresztowano Janusza Włodarskiego. Niemcy zamęczyli go podczas śledztwa - zmarł 17 listopada 1942 roku w więzieniu przy ul. Seweryna Sterlinga Sterlinga. Antonina Chrzczonowicz została aresztowana 28 stycznia 1942 roku. Przeszła obozy koncentracyjne w Oświęcimiu, Brzezince, Ravensbruk, Malhof, Buhenwald. Po wojnie ukończyła studia medyczne i pracowała z dziećmi, jako lekarz psychiatra.

Zobacz także

Polecane aktualności

Łódź edu kul | projektowanie oferty w instytucjach - badanie zaangażowania odbiorców oferty kulturalnej

Jolanta Sławińska-Ryszka / Wydział Kultury

Instytucje kultury, nie zatracając swoich podstawowych funkcji związanych między innymi z... więcej

Łódź edu kul | „Przystań w Teatrze" najnowszy program Teatru Arlekin

Jolanta Sławińska-Ryszka / Wydział Kultury

Mamy w Łodzi kilka teatrów. Wśród nich jest nieduży – ale wielce sprytny, Arlekin. I jak w commedia... więcej

Łódź edu kul | „Wszystkich kochać, nikogo nie oszczędzać. Całoroczne rozbudzanie empatii”.

Wydział Kultury

Pod tym hasłem zespół Centrum Dialogu im. Marka Edelmana przygotował blisko 50 wydarzeń i... więcej

 -  materiał Stowarzyszenia Topografie

Łódź edu kul | wyjątkowy audio przewodnik i film o ulicy Piotrkowskiej

Wydział Kultury

Być może nie wszyscy łodzianie jeszcze wiedza ale w najbliższych latach Łódź będzie obchodziła dwie... więcej

Łódź edu kul | warsztaty CHOREI i Fabryki Sztuki dla szkół

Wydział Kultury

Przez ostatnie cztery miesiące – od września do grudnia 2021 – artyści Teatru CHOREA i edukatorzy z... więcej

Kontakt