500 lat Reformacji. W dziejach Łodzi ewangelicy odegrali znaczną rolę

Marcin Luter, 500 lat temu ogłosił swoje słynne 95 tez. Ten akt uznaje się za początek Reformacji i wyznań protestanckich. W dziejach Łodzi ewangelicy odegrali wybitną rolę. Byli rzemieślnikami, przemysłowcami, tworzyli ważną grupę inteligencji miejskiej.

Nabożeństwo ekumeniczne w ewangelickim kościele pod wezwaniem św. Mateusza  -  fot. Andrzej Janecki / UMŁ
Nabożeństwo ekumeniczne w ewangelickim kościele pod wezwaniem św. Mateusza , fot. Andrzej Janecki / UMŁ

W ewangelickim kościele pod wezwaniem św. Mateusza w rocznice wystąpienia Marcina Lutra odprawiono nabożeństwo ekumeniczne. Wzięli w nim udział kapłani kościołów protestanckich oraz przedstawiciele kościoła katolickiego i prawosławnego.

Ksiądz Biskup Marek Marczak i ks. biskup Jan Cieślar z kościoła ewangelicko-augsburskiego we wspólnym kazaniu podkreśli więzy teologiczne łączące oba kościoły i konieczność dialogu ekumenicznego. 

Osadnicy niemieccy przybywający do naszego miasta od lat 20-tych XIX wieku z reguły wyznawali protestantyzm. W połowie XIX wieku udział protestantów w mieście zwiększył się do ponad 40 procent. Musiano więc pomyśleć o odpowiedniej dla nich świątyni. Jeszcze w latach dwudziestych XIX wieku wzniesiono na Nowym Rynku (obecnie pl. Wolności) niewielki kościół św. Trójcy. Przypominał on stojący po drugiej stronie ul. Piotrkowskiej ratusz miejski. Jednak już w 1882 wyburzono starą świątynię, a na jej miejsce zbudowano potężny kościół w stylu neorenesansowym. Służył ewangelikom do 1945 roku. Później powstała tutaj parafia pw. Zesłania Ducha Świętego. Również obecny budynek kościoła oo. Jezuitów przy ul. Sienkiewicza ma swoje protestanckie korzenie. Tak samo jak poprzedni kościół przeszedł on we władanie katolików po 1945 roku.

Wspólnocie ewangelicko-augsburskiej do dzisiaj służy kościół pw. Św. Mateusza u zbiegu ulic Piotrkowskiej i Czerwonej. Ewangelicy reformowani natomiast posiadają swoją świątynię przy al. Politechniki. Architektura kościoła jest wzorowana na kościołach wzniesionych w Wilnie i Raśnie na Białorusi.

Wśród wpływowych luteran w naszym mieście wyróżniał się Karol Scheibler najbogatszy łodzianin i znakomity przedsiębiorca. W latach 1866-71 był prezesem kolegium kościelnego. Uchodził za osobę głęboko religijną i mocno zaangażowaną w życie łódzkiego kościoła ewangelicko-augsburskiego. Bardzo intensywnie zabiegał o zgodę na budowę kościoła św. Jana przy ul. Dzikiej (obecnie Sienkiewicza). Świątynia powstała dzięki jego fundacji wynoszącej 50 tys. rubli.

Przy parafiach ewangelickich działały Domy Sierot, Domy Starców i szkoły. Społeczność ewangelicka doprowadziła również do powstania Domu Miłosierdzia dla epileptyków i osób psychicznie chorych przy ul. Północnej. Szkolono tam również odpowiedni personel.

Mówiąc o duszpasterzach należy wspomnieć księdza Karola Gustawa Manitiusa proboszcza parafii ewangelicko-augsburskiej od 1853 r. Odprawił mszę za poległych demonstrantów w Warszawie i zaprzeczał oficjalnym poglądom zaborców rosyjskich, że ewangelicy są wyłącznie Niemcami. Ze swojego stanowiska został zwolniony przez władze carskie za przychylność dla polskiego ruchu narodowego i usunięty z Łodzi (1865). Nie zapomniał jednak o swoim mieście i zajmując różne funkcje w kościele luterańskim wspierał budowę Domu Miłosierdzia. Jego wnuk Gustaw Manitius został zamordowany przez Niemców w 1940 roku. 

Polecane aktualności

Najlepsi uczniowie łódzkich szkół otrzymali stypendia -  fot. Paweł Łacheta / UMŁ

"Miasto Zdolnych" coraz większe. Najlepsi uczniowie łódzkich szkół otrzymali stypendia

Marlena Kamińska / BPKSiT

Prezydent Hanna Zdanowska wręczyła najlepszym łódzkim uczniom stypendia ufundowane w ramach... więcej

Ruszają prace nad Studium Wykonalności -  fot. Paweł Łacheta / UMŁ

Expo Horticultural 2024. Ruszają prace nad Studium Wykonalności

Marlena Kamińska / BPKSiT

Firma PwC przygotuje dla Łodzi Studium Wykonalności do wystawy Expo Horticultural 2024. ... więcej

Karta Życia dla łódzkich seniorów -  fot. Radosław Żydowicz / UMŁ

Karta Życia dla łódzkich seniorów

Wojciech Markiewicz / BPKSiT

Do łódzkich seniorów trafi Karta Życia. W blankiecie wielkości karty kredytowej można wpisać... więcej

Zakończyła się przebudowa kolejnego odcinka ul. Pogonowskiego -  fot. Stefan Brajter / UMŁ

Otwieramy kolejne wyremontowane ulice

Piotr Wasiak / ZIM

Ulica Skorupki, ul. Pogonowskiego i ul. Nowowęglowa, a także rondo na ul. Okólnej wkrótce zostaną... więcej

Aquapark Fala uruchomił na zimę basen zewnętrzny z podgrzewaną wodą -  fot. Radosław Jóźwiak / UMŁ

Aquapark Fala uruchomił na zimę basen zewnętrzny z podgrzewaną wodą

Informacja prasowa

Zima na Fali nie straszna. Aquapark uruchomił basen zewnętrzny z wodą podgrzaną do temperatury... więcej

Kontakt
RODO

Informacja dotycząca ochrony danych osobowych

Klauzula informacyjna
dotycząca przetwarzania danych osobowych,
dla których administratorem danych jest Prezydent Miasta Łodzi

Szanowni Państwo,

zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE) uprzejmie informujemy, że:

  1. Administratorem danych osobowych jest Prezydent Miasta Łodzi z siedzibą w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 104, 90-926 Łódź, tel.: +48 (42) 638-44-44,  fax: +48 (42) 272-60-01, e-mail: lckm@uml.lodz.pl.
  2. Inspektorem ochrony danych w Urzędzie Miasta Łodzi jest Pani Agnieszka Kozłowska, tel. +48 (42) 638-59-50, e-mail: iod@uml.lodz.pl.
  3. Podanie danych osobowych jest warunkiem koniecznym do realizacji sprawy w Urzędzie Miasta Łodzi.
    Ogólną podstawę do przetwarzania danych stanowi art. 6 ust. 1 lit. a - e ogólnego rozporządzenia.
    Ogólne cele przetwarzania danych zostały wskazane w następujących przepisach:
    1. ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.);
    2. ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1868 ze zm.).

Dokładne informacje o celach i podstawach prawnych przetwarzania danych osobowych są dostępne w szczegółowych wykazach zadań, realizowanych przez wewnętrzne komórki organizacyjne Urzędu Miasta Łodzi.

  1. Dane osobowe mogą być udostępniane innym podmiotom, uprawnionym do ich otrzymania na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a ponadto odbiorcom danych w rozumieniu przepisów o ochronie danych osobowym, tj. podmiotom świadczącym usługi pocztowe, kurierskie, usługi informatyczne, bankowe, ubezpieczeniowe. Dane osobowe mogą być również przekazywane do państw trzecich, na podstawie szczególnych regulacji prawnych, w tym umów międzynarodowych.
  2. Dane osobowe będą przetwarzane, w tym przechowywane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2018 r., poz. 217 ze zm.), a w przypadku przetwarzania danych na podstawie wyrażonej zgody, przez okres niezbędny do realizacji wskazanego celu.
  3. W związku z przetwarzaniem danych osobowych, na podstawie przepisów prawa, posiada Pani/Pan prawo do:
    1. dostępu do treści swoich danych, na podstawie art.15 ogólnego rozporządzenia;
    2. sprostowania danych, na podstawie art.16 ogólnego rozporządzenia.

W przypadku przetwarzania danych na podstawie wyrażonej zgody posiada Pani/Pan prawo do:

  1. dostępu do treści swoich danych, na podstawie art.15 ogólnego rozporządzenia;
  2. sprostowania danych, na podstawie art. 16 ogólnego rozporządzenia;
  3. usunięcia danych, na podstawie art. 17 ogólnego rozporządzenia;
  4. ograniczenia przetwarzania, na podstawie art. 18 ogólnego rozporządzenia;
  5. wniesienia sprzeciwu, na podstawie art. 21 ogólnego rozporządzenia.

Prawa te są wykonywane przez Panią/Pana również względem tych osób, w stosunku do których sprawowana jest prawna opieka. 

  1. W przypadku, w którym przetwarzanie danych odbywa się na podstawie wyrażonej zgody, przysługuje Pani/Panu prawo do jej cofnięcia, w dowolnym momencie, w formie, w jakiej została ona wyrażona.  Od tego momentu Pani/Pana dane nie będą przez nas przetwarzane.
  2. Ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy o ochronie danych osobowych.
  3. Gdy podanie danych osobowych wynika z przepisów prawa, jest Pani/Pan zobowiązana(y) do ich podania. Konsekwencją niepodania danych osobowych będzie nierozpoznanie sprawy.
  4. Dane nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania.