Jakie znaleziska z czasów Litzmannstadt Getto kryją Bałuckie Kanały?

Podczas II wojny światowej Niemcy ustawili w kanale rzeki Bałutki kratę, która miała odciąć drogę ucieczki z getta. Zachowane elementy tej kraty ZWIK przekazał do Stacji Radegast – Oddziału Muzeum Tradycji Niepodległościowych.

Jakie znaleziska z czasów Łódzkiego Getta kryją Bałuckie Kanały? -  fot. mat. ZWiK
Jakie znaleziska z czasów Łódzkiego Getta kryją Bałuckie Kanały? , fot. mat. ZWiK

8 lutego 2020 roku przypada 80. rocznica utworzenia przez Niemców żydowskiego getta na terenie Starego Miasta i Bałut. Mimo upływu lat nadal odkrywane są tajemnice „zamkniętej dzielnicy”. W zasobach archiwalnych Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie zachował się niemiecki plan instalacji kraty w kanale rzeki Bałutki. Jeden z pracowników Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, zwrócił się do ZWIK z prośbą o sprawdzenie czy nadal w kanale znajduje się ta krata. W ceglanych ścianach kanału nie odnaleziono kraty, a jedynie zawiasy oraz metalowe elementy mechanizmu blokującego jej podnoszenie. Jako że te elementy mają wartość historyczną trafiły pod opiekę instytucji, która zajmuje się historią Litzmannstadt Getto - Stacji Radegast – Oddziału Muzeum Tradycji Niepodległościowych.

Niemiecki plan kanału rzeki Bałutki datowany jest na lipiec 1940 roku. Powstał więc już po zamknięciu przez Niemców Litzmannstadt Getto. Rodzi się pytanie, czy kratę Niemcy zamontowali z powodu podejmowanych prób ucieczek?

Do niemieckiego planu dołączony jest protokół sporządzony 8 czerwca 1960 roku przez pracownicę Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. W protokole mowa jest o ustawieniu kraty „zamykającej prześwit kanału, celem uniemożliwienia podziemnej komunikacji mieszkańcom getta”. 

Okazało się, że w archiwach ZWIK dostępny jest też plan kanału Bałutki, na którym zaznaczono miejsce lokalizacji kraty. Jest to kolejny dokument potwierdzający jej istnienie. Na planie jest opis w języku polskim co oznacza, że krata była jeszcze w kanale Bałutki po zakończeniu II wojny światowej. Nie da się jednak ustalić dokładnej daty jej usunięcia. Z punktu widzenia funkcjonowania systemu kanalizacji nie jest zasadne montownie krat wewnątrz kanałów. Mogą bowiem na nich gromadzić się nieczystości, które z czasem zablokują swobodny przepływ ścieków czy deszczówki. Wszystko wskazuje więc na to, że kratę w kanale Bałutki zamontowano w celu zablokowania przejścia pod ziemią.   

Krata to niewątpliwy dowód na skrupulatne działanie Niemców, którym zależało na szczelnym odizolowaniu getta, nie tylko na powierzchni (ogrodzenia z desek, drutu kolczastego), ale również pod ziemią. Choćby w warszawskim getcie była możliwość wydostania się na aryjską stronę poprzez sieć podziemnych miejskich kanałów. W Łodzi, jak się okazuje, nie było to możliwe. Dalej będą czynione poszukiwania, czy podobnych podziemnych zapór nie montowano w innych kanałach na terenie Bałut i Starego Miasta.

Powiązane pliki

Polecane aktualności

Startuje X edycja największego programu stażowego w Łodzi

Młodzi w Łodzi

Każdego roku w projekcie płatne staże fundują najprężniej rozwijające się firmy z Łodzi i regionu,... więcej

Jubileusze prawdziwej miłości

Magdalena Kardas / BKSiDŁ

38 par małżeńskich zostało uhonorowanych medalem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za długoletnie... więcej

Trwa budowa nowej noclegowni oraz ambulatorium (izby wytrzeźwień) przy ul. Przybyszewskiego 253. Powstanie tu 40 pojedynczych pomieszczeń „izby wytrzeźwień” dla 40 osób oraz ponad 60 miejsc noclegowych.  -  fot. Radosław Żydowicz

Pomoc dla osób bezdomnych w Łodzi. Miasto buduje nową noclegownię.

Jolanta Baranowska / BRP

Trwają prace wykończeniowe w budynku przy ul. Przybyszewskiego, który w tym roku zostanie oddany... więcej

 -  Fot. Straż Miejska w Łodzi

Strażnicy miejscy jako nauczyciele? Lekcje tolerancji dla najmłodszych w łódzkich szkołach

Tomasz Walczak / BKSiDŁ

Łódzcy strażnicy miejscy spotykają się z uczniami szkół, by prowadzić z nimi zajęcia o tolerancji.... więcej

Lambert – artysta wytwórni Mercury KX na jedynym koncercie w Łodzi w tym roku!

informacja prasowa ŁCW

Tajemniczy fortepianista związany z wytwórnią Mercury KX zagra na jedynym koncercie w Łodzi w tym... więcej

Kontakt