Jakie znaleziska z czasów Litzmannstadt Getto kryją Bałuckie Kanały?

Podczas II wojny światowej Niemcy ustawili w kanale rzeki Bałutki kratę, która miała odciąć drogę ucieczki z getta. Zachowane elementy tej kraty ZWIK przekazał do Stacji Radegast – Oddziału Muzeum Tradycji Niepodległościowych.

Jakie znaleziska z czasów Łódzkiego Getta kryją Bałuckie Kanały? -  fot. mat. ZWiK
Jakie znaleziska z czasów Łódzkiego Getta kryją Bałuckie Kanały? , fot. mat. ZWiK

8 lutego 2020 roku przypada 80. rocznica utworzenia przez Niemców żydowskiego getta na terenie Starego Miasta i Bałut. Mimo upływu lat nadal odkrywane są tajemnice „zamkniętej dzielnicy”. W zasobach archiwalnych Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie zachował się niemiecki plan instalacji kraty w kanale rzeki Bałutki. Jeden z pracowników Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, zwrócił się do ZWIK z prośbą o sprawdzenie czy nadal w kanale znajduje się ta krata. W ceglanych ścianach kanału nie odnaleziono kraty, a jedynie zawiasy oraz metalowe elementy mechanizmu blokującego jej podnoszenie. Jako że te elementy mają wartość historyczną trafiły pod opiekę instytucji, która zajmuje się historią Litzmannstadt Getto - Stacji Radegast – Oddziału Muzeum Tradycji Niepodległościowych.

Niemiecki plan kanału rzeki Bałutki datowany jest na lipiec 1940 roku. Powstał więc już po zamknięciu przez Niemców Litzmannstadt Getto. Rodzi się pytanie, czy kratę Niemcy zamontowali z powodu podejmowanych prób ucieczek?

Do niemieckiego planu dołączony jest protokół sporządzony 8 czerwca 1960 roku przez pracownicę Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. W protokole mowa jest o ustawieniu kraty „zamykającej prześwit kanału, celem uniemożliwienia podziemnej komunikacji mieszkańcom getta”. 

Okazało się, że w archiwach ZWIK dostępny jest też plan kanału Bałutki, na którym zaznaczono miejsce lokalizacji kraty. Jest to kolejny dokument potwierdzający jej istnienie. Na planie jest opis w języku polskim co oznacza, że krata była jeszcze w kanale Bałutki po zakończeniu II wojny światowej. Nie da się jednak ustalić dokładnej daty jej usunięcia. Z punktu widzenia funkcjonowania systemu kanalizacji nie jest zasadne montownie krat wewnątrz kanałów. Mogą bowiem na nich gromadzić się nieczystości, które z czasem zablokują swobodny przepływ ścieków czy deszczówki. Wszystko wskazuje więc na to, że kratę w kanale Bałutki zamontowano w celu zablokowania przejścia pod ziemią.   

Krata to niewątpliwy dowód na skrupulatne działanie Niemców, którym zależało na szczelnym odizolowaniu getta, nie tylko na powierzchni (ogrodzenia z desek, drutu kolczastego), ale również pod ziemią. Choćby w warszawskim getcie była możliwość wydostania się na aryjską stronę poprzez sieć podziemnych miejskich kanałów. W Łodzi, jak się okazuje, nie było to możliwe. Dalej będą czynione poszukiwania, czy podobnych podziemnych zapór nie montowano w innych kanałach na terenie Bałut i Starego Miasta.

Powiązane pliki

Polecane aktualności

Marta Libiszowska z Fundacji „Dom w Łodzi”; Hanna Zdanowska, Prezydent Miasta Łodzi; Beata Konieczniak, dyrektor artystyczna Light.Move.Festival  -  fot. Stefan Brajter / UMŁ

Jubileuszowa, 10. edycja Light.Move.Festival znów rozświetli Łódź

materiał: Biuro prasowe ŁMF

Odmieniona formuła Festiwalu Kinetycznej Sztuki Światła z pewnością zaskoczy widzów. LMF wkroczył w... więcej

Kolejna edycja Lasu Młodej Łodzi

Magdalena Martin / WKŚ

Trzy lata temu, z inicjatywy obecnej Pani Wiceprezydent Małgorzaty Moskwy-Wodnickiej, zaczęliśmy... więcej

Prezydent Hanna Zdanowska i Adam Pustelnik -  fot. Grzegorz Sikora / UMŁ

Nowy wiceprezydent miasta Łodzi

Tomasz Walczak / BKSiDŁ

Adam Pustelnik od przyszłego poniedziałku, 21 września zostanie pierwszym wiceprezydentem miasta... więcej

Kamienica przy ul. Rewolucji 1905 r. nr 29 w czasie remontu -  fot. Stefan Brajter / UMŁ

Łódź rewitalizuje. Trwają intensywne prace przy odbudowie kamienicy przy ul. Rewolucji 1905 r.

Małgorzata Loeffler / ZIM

Część kamienicy przy ul. Rewolucji 1905 r. musiała zostać rozebrana. Teraz trwają intensywne prace... więcej

Nordic walking

Pierwsze „Igrzyska seniorów" w Łodzi

Jolanta Baranowska / BRP

Dzień Sportu Seniora. Będzie joga, tai chi, pilates, taniec w kręgu, zumba, nordic walking, spacer z... więcej

Kontakt