Karol Scheibler - król bawełny, który stworzył przemysłowe imperium

Karol Scheibler zbudował największe w Łodzi przedsiębiorstwo włókiennicze i jedno z największych w Królestwie Polskim. Jego imperium do dzisiaj zachwyca skalą i rozmachem.

Karol Scheibler -  fot. NAC
Król bawełny Karol Scheibler , fot. NAC

To nie przypadek, że Karol Scheibler został fabrykantem. Wszak urodził się w rodzinie przemysłowca. Jego ojciec prowadził w Nadrenii fabrykę sukna. Młody Scheibler już w wieku 18 lat został dyrektorem w przędzalni. W tak szybkim rozwoju kariery pomogło oczywiście to, że była to przędzalnia wuja, w której wcześniej odbywał praktykę. Ale znaczenie miał także fakt, że Karol bardzo dobrze się odnalazł w przemyśle.

Koneksje i posag

Przez 10 kolejnych lat Scheibler zdobywał doświadczenie zawodowe w Belgii i Austrii, aż wreszcie zdecydował się na przeprowadzkę do Królestwa Polskiego, przyjmując tym samym zaproszenie od nie inaczej kolejnego wuja, Fryderyka Schloessera, do Ozorkowa. W tutejszej fabryce niedługo potem został dyrektorem.

Karol był świetnym fachowcem i jego kariera nie była jedynie dziełem szczęśliwego urodzenia. Podczas pracy u Schloessera Scheibler zmodernizował przędzalnię, zbudował drugą w folwarku Strzeblewo, a w Lućmierzu postawił na nogi cukrownię, należącą do Wernerów. Tam też poznał swoją przyszłą żonę Annę.

To właśnie dzięki posagowi, który dwukrotnie przewyższał majątek Scheiblera, Karol mógł uruchomić własną fabrykę. Wybudował ją na terenie, który rok wcześniej wydzierżawił w Łodzi przy Wodnym Rynku, czyli współczesnym placu Zwycięstwa. Przędzalnia bawełny, w pełni zmechanizowana, rozpoczęła działalność zgodnie z umową z miastem w 1855 r.

Tak wyglądała przędzalnia Scheiblera w czasach swojej świetności

Miasto w mieście

Fabrykant sukcesywnie rozbudowywał swój zakład przy Wodnym Rynku – tzw. Centrala w kolejnych latach powiększyła się o dwie tkalnie, bielnik, kotłownię i magazyny. Na początku lat 70. XIX w. w obecnej siedzibie Scheiblerowi zrobiło się za ciasno i kupił od Beniamina Kruschego tereny na Księżym Młynie. Tam zbudował m.in. największą w Łodzi przędzalnię, a także osiedle domów robotniczych. 

Konsekwentnie rozbudowywane imperium Scheiblera stanowiło miasto w mieście. Fabrykant i jego ród zbudowali monumentalną tkalnię, szkołę, konsumy, czyli sklepy, remizę strażacką, szpital, magazyny, cały zespół wykańczalni, a także piękny, secesyjny budynek elektrowni z 1910 r., jeden z pierwszych tego typu obiektów w Królestwie. 

Żyłka do interesów

Ale wróćmy jeszcze do połowy XIX w. i wydarzenia, które ugruntowało pozycję Scheiblera jako króla bawełny. Przemysłowiec, jak już wiemy, dobrze się urodził, ale był także świetnym managerem. Przewidując kryzys w dostawie bawełny, którą do Królestwa sprowadzano z ogarniętych wojną secesyjną Stanów Zjednoczonych, zrobił ogromne zapasy surowca, które pozwoliły zdominować mu rynek i – jakby tego nie ująć – wykończyć konkurencję. Inni zamykali fabryki, a jemu bawełny wystarczało nie tylko na własne potrzeby, ale również na to, żeby sprzedawać ją z wielkim zyskiem.

Towary produkowane przez Scheiblera były dobrej jakości, dostał nawet za nie złoty medal na światowej wystawie w Paryżu w 1878 r. Fabrykant nie skąpił także pieniędzy na budowę ważnych gmachów rozwijającego się wtedy dynamicznie miasta. Fundował szkoły, szpitale, a nawet kościoły innych wyznań. 

Scheibler miał z Anną z Wernerów siódemkę dzieci. Zmarł w 1881 r. Został pochowany w ufundowanej przez żonę kaplicy na Starym Cmentarzu, wybitnej klasy neogotyckim zabytku, który po dziś dzień jest jednym z najznakomitszych przykładów architektury cmentarnej na świecie. 

 

 

Zobacz także

Polecane aktualności

 -  Fot. Andrzej Janecki/UMŁ

Pamięci Lotników Lwowskich, którzy we wrześniu 1939 roku bronili łódzkiego nieba

Tomasz Walczak / BRP

Od dwóch lat przy rondzie imienia Lotników Lwowskich w Łodzi stoi obelisk, poświęcony patronom tego... więcej

Sekretarz Miasta Łodzi, Wojciech Rosicki

Oświadczenie sekretarza miasta Łodzi Wojciecha Rosickiego

Szanowni Państwo, chciałbym wygłosić oświadczenie jako Sekretarz Miasta. Nie będę mówił o polityce,... więcej

Łódź Buduje

Łódź buduje na osiedlach. Trwa przebudowa ulicy Kolarskiej i Piłkarskiej

Małgorzata Loeffler / ZIM

Plan dla osiedli. Proste chodniki, bezpieczne zjazdy do posesji, nowa zieleń i odnowione trawniki,... więcej

TRZY MUZEA – JEDEN BILET

Już od jutra trzy łódzkie muzea zwiedzimy z jednym biletem wstępu

Sławomir Macias / UMŁ

Od września Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi Muzeum Miasta Łodzi i Muzeum Sportu i Turystyki... więcej

Rewolucja na Legionów

Małgorzata Loeffler / ZIM

Ulica przestanie służyć jako scenografia filmów wojennych i historycznych – zamiast tego będzie... więcej

Kontakt