Protokół z VIII posiedzenia Łódzkiej Rady Działalności Pożytku Publicznego

Łódź, 24 stycznia 2017 roku

godz. 15.00

Urząd Miasta Łodzi, Sala 107B

W dniu 24 stycznia 2017 r. w Urzędzie Miasta Łodzi odbyło się VIII posiedzenie Łódzkiej Rady Działalności Pożytku Publicznego III kadencji. Program posiedzenia przewidywał omówienie projektu umowy najmu lokalu użytkowego dla organizacji pozarządowych, wybór dokumentów jakimi Łódzka Rada Działalności Pożytku Publicznego będzie konsultować w roku 2017, a także omówienie projektu ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i ew. zgłoszenie uwag w konsultacjach społecznych.

Obrady rozpoczął Pełnomocnik Prezydenta Miasta Łodzi ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi Pan Łukasz Prykowski, pełniący funkcję Przewodniczącego Rady, który przywitał zebranych. Zgodnie z programem posiedzenia rozpoczął od omówienia projektu umowy najmu lokalu użytkowego dla organizacji pozarządowych, której autorem jest Zarząd Lokali Miejskich (ZLM). Projekt dokumentu trafił również na obrady Komisji Dialogu Obywatelskiego ds. polityki lokalowej (KDO), gdzie pojawiło się szereg uwag do dokumentu. Omówiono zapis w pkt. 17 mówiący o tym, że „w przypadku nierozpoczęcia działalności w lokalu użytkowym wynajętym w trybie bezprzetargowym (…) w ciągu 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy najmu, Najemca traci prawo do zwolnienia z czynszu w okresie 3 miesięcy (…)”. stwierdzono, że dotyczy to wyłącznie instytucji prowadzących działalność gospodarczą. KDO zwróciło uwagę, że warto w umowie określić o jakie zwolnienie z czynszu chodzi, a także określić kwestię nie rozpoczęcia działalności w lokalu i o jaką działalność tu chodzi. KDO zgłosiło więcej uwag do umowy. Wg zebranych umowa, która miała być wzorem umowy dla organizacji nie wprowadziła kilku rozwiązań, które wcześniej się pojawiały w dyskusji nad projektem Zarządzenia PMŁ dot. zasad zmiany warunków najmu lokali użytkowych. Należy więc doprecyzować wzór umowy, aby był on czytelny i przeznaczony dla organizacji pozarządowych.

Ponadto zarządzenie przewiduje możliwość podnajmu 30% powierzchni lokalu użytkowego pod warunkiem nie zalegania przez najemcę opłat czynszu i innych należności i pod warunkiem wydania zgody przez ZLM na podnajem. Pan Jacek Jędrzejczak wskazał, że zobowiązanie każdorazowego występowania o zgodę na udostępnianie powierzchni innym organizacjom, może stanowić duże utrudnienie. Wzór umowy pokazuje podnajem ze strony czego najemcy nie wolno, a głównie chodzi o to, by w umowie zawrzeć zapisy mówiące o tym, jakie są jego prawa w kontekście podnajmu. Przewodniczący zasugerował szersze przedyskutowanie tematu podnajmu oraz wskazanie najdogodniejszych rozwiązań i zapisów do wzoru umowy. Ostateczne warunki powinny być jednak sprecyzowane dopiero przy zawieraniu właściwej umowy najmu. Dywagowano, czy za każdym razem i w jakich przypadkach powinna być wydawana zgoda ZLM na podnajem, tak aby nie stało się to utrudnieniem dla wynajmującej organizacji ze względu na termin oczekiwania na wydanie zgody przez ZLM, który może okazać się zbyt długi i całą procedura może mijać się z celem. Pan Łukasz Waszak zaproponował, by zgoda pisemna w określonych przypadkach mogła być zawarta w umowie. Można też zawrzeć umowę z opcją, że np. do 30% powierzchni lokalu najemca może podnająć bez zgody, a powyżej występuje o nią lub wtedy, jeżeli zmienia się charakter przeznaczenia lokalu. Wątpliwości budziła możliwość podnajmowania powierzchni również instytucjom komercyjnym za np. wyższe stawki niż obowiązują samego najemcę. Może to wówczas budzić kontrowersje.

Po dłuższej dyskusji stwierdzono, że projekt umowy wymaga wielu zmian i poprawek, a wobec wielu pojawiających się pomysłów i wątpliwości cała dyskusja w tym temacie powinna odbyć się na gruncie współpracy członków KDO ds. polityki mieszkaniowej i ŁRDPP. Zgodnie stwierdzono, że zapisy zawarte w zarządzeniu w sprawie szczegółowych zasad wynajmu lokali użytkowych i zasad kwalifikowania ich do poszczególnych trybów najmu w zakresie dotyczącym organizacji pozarządowych znalazła się ostatecznie w ramowym projekcie umowy. Do pracy w zespole ds. utworzenia projektu umowy zgłosił się Łukasz Waszak, Łukasz Prykowski (z ramienia ŁRDPP) oraz Jacek Jędrzejczak (z ramienia KDO).

W następnej części posiedzenia członkowie Rady dokonali wyboru aktów prawa miejscowego oraz dokumentów o charakterze strategiczno-programowym, którymi chcieliby się zajmować w roku 2017. Tytuły dokumentów zostały przekazane przez komórki organizacyjne UMŁ oraz miejskie jednostki organizacyjne. Rada wybrała do zaopiniowania min. projekt polityki sektorowej dot. obszaru sportu i kultury fizycznej, projekt uchwały w sprawie przyjęcia „Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt w Łodzi na rok 2017”, projekt uchwały dotyczący aktualizacji strategii kultury w ramach ewaluacji Polityki Rozwoju Kultury 2020+, aktualizację Strategii Zintegrowanego Rozwoju Łodzi 2020+, a także projekty uchwał w sprawie Przyjęcia Polityki Miasta Łodzi dotyczącej gminnego zasobu mieszkaniowego 2020+, w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Miasta Łodzi na lata 2016-2020 oraz w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Łodzi. Kompletny harmonogram wybranych dokumentów stanowi załącznik do protokołu. Członkowie rady zarekomendowali aby wszystkie dokumenty planowane do procedowania przez komórki organizacyjne UMŁ już na etapie ich tworzenia, w pierwszej kolejności były konsultowane z branżowymi Komisjami Dialogu Obywatelskiego w Łodzi w ramach obszaru ich działania. Podjęto stosowną uchwałę.

W następnej kolejności Przewodniczący omówił projekt ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego przygotowany przez rząd powołujący nową instytucję odpowiedzialną za współpracę z organizacjami pozarządowymi – Narodowe Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NCRSO). ŁRDPP zapoznała się z dokumentem oraz ze stanowiskiem Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych (OFOP) w sprawie projektu ustawy, które przedstawione zostało w ramach toczących się konsultacji społecznych. Wg OFOP z treści ustawy wynika, że nie będzie to tylko ustawa "techniczna", przenosząca ośrodek wzajemnych relacji z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do nowo utworzonej instytucji, ale zawarte w projekcie rozwiązania są zapowiedzią poważnych zmian w stosunkach administracji publicznej z organizacjami. Pan Łukasz Waszak zaprezentował najważniejsze kwestie, które były tematem spotkania z OFOP w Warszawie w tej sprawie. Projekt ustawy wyłącza Ministra Polityki Społecznej z pożytku publicznego przenosząc te kompetencje do Narodowego Centrum. W tym kontekście podstawowa funkcja, która zostaje wpisana do ustawy o działalności pożytku publicznego nie jest dopisana w tym projekcie, a jest to funkcja koordynacyjna, dotycząca współpracy pomiędzy ministerstwami w zakresie realizacji ustawy o działalności pożytku publicznego. Ma to znaczenie o tyle istotne, że w chwili kiedy projektowane są zmiany do ustawy, inicjatywę ustawodawczą posiada minister, co może zakończyć się procedowaniem rządowym. Natomiast Centrum jest wypięte z systemu rządowego na zasadzie agencji (koordynacji więc nie będzie). Fikcją jest więc i skoordynowanie współpracy przy takiej zmianie systemu. Oznacza to, że koordynacja sprowadza się do zbierania danych i wydawania opinii, a inicjatywa legislacyjna zostaje przeniesiona.

Najwięcej kontrowersji wzbudził instrument finansowy. Chodzi tu o środki, które zostaną przeniesione do NCRSO i dyspozycji Federacji Organizacji Pozarządowych (FIO), gdzie funkcjonuje procedura konkursowa. Teraz największa wątpliwość jest taka, na ile Narodowe Centrum z punktu widzenia bycia operatorem dla FIO zacznie mieć wpływ na system operacyjny. Nie podano również praktycznych rozwiązań realizacji zadań Narodowego Centrum. Zmiana ta nie jest zmianą systemową, która z punktu widzenia budowania współpracy nic nie zmieni i wprowadzi jedynie chaos. Dotychczas również nie podano informacji o rozstrzygnięciu konkursu ws. regrantingu, która miała być już ogłoszona w grudniu ubiegłego roku. Przewodniczący omówił inne wnioski OFOP wynikające z przedstawionego stanowiska. Reasumując NCRSO będzie zarządzało częścią funduszy publicznych przeznaczonych dla organizacji pozarządowych. Zostało przyznane mu prawo dysponowania środkami krajowymi, jak i wybranymi programami unijnymi oraz międzynarodowymi. Proponowane w projekcie mechanizmy nie zapewniają jednak stosowania, zawartych w przepisach o działalności pożytku publicznego, zasad pomocniczości, suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej konkurencji i jawności przy rozdzielaniu funduszy. Nie gwarantują także bezpiecznych warunków umowy dla podmiotów otrzymujących dofinansowanie. Projekt ustawy daje mniejsze gwarancje przestrzegania przywołanych reguł niż obecnie obowiązujące przepisy ustawy o pożytku. Nowy tryb konkursowy opisany jest bardzo ogólnie. NCRSO będzie miało także prawo przyznawania środków bez konkursu i nie tylko organizacjom pozarządowym, ale też np. przedsiębiorcom. Rada NCRSO będzie składała się w zdecydowanej większości z osób wskazanych przez władzę wykonawczą. Nie przewiduje się za to żadnych innych mechanizmów kontrolnych z istotnym udziałem przedstawicieli organizacji pozarządowych. Nie został także określony sposób udziału strony społecznej w ustalaniu innych ważnych dokumentów, takich jak wspomniane w ustawie programy rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, zakresy tematyczne, terminy i warunki realizacji projektów, czy też wzory ofert, umów i sprawozdań. Projekt wprowadza wyjątek od otwartych konkursów ofert przeprowadzanych zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego. Umowy mogą być formułowane każdorazowo na innych warunkach, w których będą określone m.in. obowiązki sprawozdawcze, co może skutkować różnicowaniem wymogów wobec poszczególnych realizatorów bez wskazania obiektywnych kryteriów. Ponadto Prezes NCRSO będzie uprawniony do wstrzymania finansowania jednoosobowo, jeżeli uzna, że środki są wydatkowane niezgodnie z umową. Szczególnie niepokoi wyjątek, który zezwala na zlecanie zadań NCRSO bez konkursu - wybranym organizacjom pozarządowym, ale także innym podmiotom np. spółkom prowadzącym działalność gospodarczą, związkom wyznaniowym, jednostkom podległym ministrom. Projekt ustawy daje w tej kwestii bardzo dużą dowolność Prezesowi NCRSO, nie zabezpieczając odpowiednio praw realizatorów działań. Może to zmierzać do podporządkowania ich działalności polityce rządu pod groźbą wstrzymania środków. Taka nierównowaga stron w jawny sposób stoi w sprzeczności z zasadami partnerstwa i suwerenności stron zapisanymi w ustawie o działalności pożytku publicznego, a określającymi podstawy współpracy administracji z organizacjami pozarządowymi. Po dłuższej dyskusji Łódzka Rada Działalności Pożytku Publicznego wyraziła poparcie (jednogłośnie 9 osób za) dla stanowiska Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych w sprawie projektu ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (w załączeniu) i zgłasza zawarte w stanowisku postulaty w odbywających się konsultacjach społecznych ustawy. Podjęto stosowną uchwałę.

Na tym obrady zakończono.

W posiedzeniu z ramienia ŁRDPP uczestniczyli:

- Magdalena Pilarska - Jędrzejczak

- Małgorzata Szymańska

- Aleksandra Dulas

- Jacek Jędrzejczak

- Łukasz Prykowski

- Mariusz Kołodziejski

- Monika Malinowska - Olszowy

- Michał Pietrakiewicz

- Artur Skórzak

- Łukasz Waszak

- Wioletta Pawlik - Nowacka

Sporządziła

Katarzyna Snarska