Osiedle Biskupie na Karolewie. Zamieszkać w domku Tymienieckiego

W niedalekim sąsiedztwie Atlas Areny, schowane między blokami, stoi osiedle małych domków o wyjątkowo barwnej historii. Są w niej znane nazwiska, wielkie pieniądze i szczytne cele, brutalnie zweryfikowane przez rzeczywistość.

Osiedle Biskupie na Karolewie -  fot. Radosław Jóźwiak
Osiedle Biskupie na Karolewie , fot. Radosław Jóźwiak

Mieszkania dostępne dla robotników były w czasach międzywojnia palącą potrzebą. Wśród szukających rozwiązania problemu, jak budować wygodnie, tanio i dla wszystkich, znalazł się także łódzki biskup, ksiądz Wincenty Tymieniecki. To on wpadł na pomysł utworzenia w obrębie ulic Wileńskiej, Wyspiańskiego i Chodkiewicza osiedla przeznaczonego dla robotników – i to dlatego do dziś niewielkie domki na Karolewie nazywa się „biskupimi”. Poza Tymienieckim w Towarzystwie Budowy Domów Robotniczych S.A. znaleźli się także łódzcy przemysłowcy, zaangażowani w temat na tyle, że dobrowolnie opodatkowali się, aby stworzyć kapitał zakładowy spółki. Wśród nich – Karol Schreiber, Gustaw Geyer i Alfred Biedermann.

Od pomysłu szybko przeszli do czynów. Rozpisano konkurs, na który wpłynęło 27 projektów – nie tylko z Polski, ale także z Włoch, Holandii i Austrii. Mimo międzynarodowej konkurencji zwycięzca okazał się jednak lokalny – był nim pracujący w łódzkiej elektrowni technik budowlany Wiktor Gessler.

Oczekiwania vs rzeczywistość

Plany dotyczące osiedla były wielkie, pełne rozmachu – zakładano wybudowanie aż 830 domów, centralnie położonego skweru ze studnią z hydroforem, ochronki oraz pralni z łaźnią. Ostatecznie powstających w latach 1928–1931 budynków stanęło jedynie 98. Dlaczego? Oczywiście, jak zwykle, jeśli nie wiadomo, o co chodzi, są to pieniądze. Ze względu na wykorzystanie nowatorskich elementów budowlanych TBDR miało problemy z uzyskaniem kredytów. Przemysłowcy zaczęli się wycofywać, a koszty budowy przewyższać założenia. Pojawiły się także problemy konstrukcyjne. Aby obniżyć koszty, zastosowano pustaki żużlobetonowe, jednak błędy podczas budowy sprawiły, że już w 1931 r. na ścianach pojawiły się zarysowania i inspekcja budowlana nakazała obmurowanie ich cegłą. Nie powiodło się też z cenami mieszkań – przewyższały one możliwości finansowe większości robotników, więc na osiedlu zamieszkali głównie urzędnicy łódzkiej elektrowni.

Mały biały domek

To, co się udało, to stworzenie kameralnego, urokliwego osiedla, które dziś jest enklawą wśród bloków, położoną zacisznie, a jednak bardzo blisko centrum. Domki „biskupie” budowano jako czteroizbowe, przeznaczając je na jedno lub dwa mieszkania i stawiając pojedynczo lub w parach, jako bliźniaki. Mieszkania, zwykle o powierzchni ok. 40 mkw., podłączono do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i elektrycznej. Dodatkowo wyposażono je w niewielkie ogródki, a na archiwalnych fotografiach widać, że przy niektórych stanęły oszklone werandy.

Budynki na osiedlu są bardzo proste – piętrowe, zbudowane na planie prostokąta, z niemal płaskimi dachami, bez udziwnień i ozdób. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka charakterystycznych elementów – schodkowe attyki zdobiące szczytowe ściany oraz okna ze szprosami, chociaż tych do dziś zachowało się już bardzo niewiele. O wnętrzach ówczesna prasa rozpisywała się z uznaniem, zachwalając sprytne rozwiązania, jak kanapy ze schowkami i pomysłowe wykorzystanie małej przestrzeni.

Dziś, chociaż wiele domków zmieniło kolor i kształt, wciąż wyraźnie widać, że są częścią większej całości i nie powstały tu przypadkowo. Wystarczy odrobina wyobraźni i można poczuć ducha lat 30., spacerując po wąskich, wyłożonych kocimi łbami uliczkach osiedla.

Zobacz także


Polecane aktualności

Urodzinowe zwycięstwo! ŁKS Łódź pokonuje Ruch Chorzów  -  fot. Jakub Piasecki

Urodzinowe zwycięstwo ŁKS Łódź! Łodzianie pokonują Ruch Chorzów

PB / ŁÓDŹ.PL

Piękny prezent sprawili piłkarze swoim kibicom w 114. rocznicę założenia klubu – pewne zwycięstwo z... więcej

Łodzianizmy. W co grali kiedyś łodzianie? Poznaj „grańcówkę" i „klińcówkę" -  fot. Envato Elements

Łodzianizmy. W co grali kiedyś łodzianie? Poznaj „grańcówkę" i „klińcówkę"

agr / ŁÓDŹ.PL

Sprawdzamy, jakie zabawy zajmowały kiedyś młodych łodzian. Na czym polegały gry „grańcówka" i... więcej

Można już składać wnioski o dodatek węglowy -  fot. Envato Elements

Dodatek węglowy. Dla kogo jest, gdzie i do kiedy można złożyć wniosek?

KS / ŁÓDŹ.PL

Dodatek węglowy to jednorazowa pomoc, która przysługuje osobom ogrzewającym domy za pomocą kotłów na... więcej

Mieszkania chronione dla osób niepełnosprawnych przy Włókienniczej -  fot. ŁÓDŹ.PL

Mieszkanie chronione powstało przy Włókienniczej 3. MOPS Łódź szuka lokatorów

IJK / ŁÓDŹ.PL

Pięcioro pełnoletnich łodzian z niepełnosprawnościami zamieszka wkrótce w mieszkaniu chronionym... więcej

Orangutany świętują swój dzień w Orientarium w Łodzi -  fot. Orientarium w Łodzi

Dzień Orangutana w Orientarium w Łodzi. Zobacz, jak harcują w swojej zagrodzie [ZDJĘCIA]

red / ŁÓDŹ.PL

19 sierpnia obchodzimy Światowy Dzień Orangutana, jednego z najbardziej błyskotliwych stworzeń na... więcej

Kontakt