„Barka” którą chciano dopłynąć do wolności. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej w Łodzi.

W przededniu 84. rocznicy powstania Armii Krajowej, przed łódzkim pomnikiem ku czci tego największego konspiracyjnego związku wojskowego II wojny światowej spotkali się przedstawiciele władz miasta, instytucji publicznych, szkół i kombatanci. Przed monumentem, znajdującym się na placu Józefa Hallera złożono wiązanki kwiatów i zapalono symboliczne znicze, upamiętniając w ten sposób żołnierzy polskiego podziemia.

fot. Patryk Wacławiak / UMŁ
11 zdjęć
ZOBACZ
ZDJĘCIA (11)

W spotkaniu brali udział ostatni żyjący i mieszkający w Łodzi żołnierze Armii Krajowej Barbara Mazurkiewicz ps. Muszka, ppłk Jan Gliszczyński „Sęp”, porucznik Eugeniusz Uhryn, ps. Żak, porucznik Edmund Starzyński, ps. Dąb.

- Wy jesteście prawdziwymi bohaterami, a Wasza odwaga jest nieporównywana. Dziś wiele osób twierdzi, że również walczy, że potrafi być odważnym w obronie wartości, ale czym jest działalność, czasem po prostu „klikanie” w Internecie w porównaniu z tym co przeżyli prawdziwi obrońcy wolności? Dziękuję Wam, łódzcy kombatanci. Spotkać się z Wami to zawsze najwyższy zaszczyt – powiedział wiceprezydent Adam Pustelnik.

14 lutego 1942 roku Związek Walki Zbrojnej został przemianowany na Armię Krajową, będącą podziemną częścią Sił Zbrojnych RP podległych konstytucyjnym władzom państwowym działającym na obczyźnie. Akt ten wyraźnie ukazywał, że istnieją trzy części Polskich Sił Zbrojnych: Armia Polska na Zachodzie, Armia Polska w ZSRS i Armia Krajowa, z których ta ostatnia prowadziła najintensywniej wówczas walkę zbrojną. Innym powodem zmiany nazwy był proces scalania wszystkich konspiracyjnych sił zbrojnych w Polsce.

W Łodzi, którą przecież Niemcy włączyli do Rzeszy, również działała Armia Krajowa. W styczniu 1940 scalono spontanicznie tworzone struktury konspiracyjne, tworząc Okręgu Łódź ZWZ, a od lutego 1942 roku – Okręg Łódź AK. Nosił on kryptonim „Barka” (także „Arka”, „Kreton”, Łania”). Dzielił się on na Inspektoraty: Piotrków Trybunalski "Robert" (od listopada 1944 wydzielony jako samodzielny Podokręg Piotrków "Sąd", "Korba"), Łódź, Sieradz, Koło, Kutno. Funkcję Komendanta Okręgu pełnili: płk Leopold Okulicki "Pan Jan" (1940), ppłk Stanisław Juszczakiewicz "Kornik" (1940 -1942), płk Ludwik Czyżewski "Julian", (1942-43), płk Michał Stempkowski "Grzegorz", "Barbara" (1943-45). W lipcu 1944 roku na terenie okręgu sformowano 25 pp. AK pod dowództwem mjr Rudolfa Majewskiego "Roman", "Leśniak", którego liczebność szacuje się maksymalnie na 1200 żołnierzy.

Dzięki utworzeniu Armii Krajowej na terenie całego okupowanego kraju, można było zaplanować śmiałe przedsięwzięcia militarne, np. plan powstania strefowego pod kryptonimem „Burza”. Opierając się na setkach tysięcy żołnierzy-ochotników, przygotowano plany odtworzenia sił zbrojnych, które miały kontynuować walkę jako regularne wojsko. W momencie maksymalnej zdolności bojowej siły AK liczyły ok. 390 tysięcy osób, w tym prawie 11 tysięcy oficerów. Zadaniem Armii Krajowej było tworzenie struktur wojskowo-organizacyjnych na czas okupacji dla mobilizacji społeczeństwa do walki bieżącej, ochrona Polskiego Państwa Podziemnego oraz odtworzenie armii. Oddziały Polski Walczącej dokonały w latach 1942–1945 ponad 110 tysięcy akcji zbrojno-dywersyjnych.

W Okręg Łódź AK „Barka” nie doszło do oficjalnego ogłoszenia akcji "Burza". Oddziały partyzanckie prowadziły działania sabotażowo-dywersyjne i bojowe w ramach akcji bieżącej. Do największych starć należała zwycięska bitwa pod Diablą Górą na Wzgórzach Opoczyńskich która odbyła się 16 sierpnia 1944 roku. 25 pp. wszedł w skład Korpusu Kieleckiego AK. Po jego rozwiązaniu we wrześniu 1944 roku razem z 72 pp. AK toczył zwycięskie walki w lasach przysuskich w rejonie Huta-Gałki-Mechlin-Stefanów z niemieckimi oddziałami pacyfikacyjnymi (operacja "Waldkater") i przejściowo opanował Przysuchę. 25 pp. AK został rozwiązany 9 listopada 1944 roku. Mniejsze oddziały partyzanckie na terenie okręgu prowadziły walki do wkroczenia Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku, kiedy oficjalnie AK została rozwiązana.

W całej Polsce, część organizacji pozostało w konspiracji, prowadząc pracę niepodległościową i walcząc z komunistycznym okupantem. Swoimi nazwami nawiązywały one do AK, stając się m.in. Ruchem Oporu Armii Krajowej, Armią Krajową Obywateli czy Okręgiem Wileńskim AK. W relacjach z okresu powojennego zazwyczaj pojawiają się określenia: „to nasi Akowcy” dla oznaczenia zbrojnego podziemia niepodległościowego. Także w późniejszym okresie nazwa AK była jednym z najważniejszych symboli niepodległości.

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej został ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w styczniu 2025 roku. Organizatorem łódzkich uroczystości jest Instytutu Pamięci Narodowej – okręg Łódź.

Polecane aktualności

Dołącz do Łódzkiej Akademii Klimatu

MM / KS

Łódzka Akademia Klimatu to projekt edukacyjny realizowany przez Fundację Green Festival, skierowany… więcej

Rewaloryzacja Parku Jordanka – w grudniu zakończono prace

MM / KS

Park Jordanka powstał w odpowiedzi na prośbę mieszkańców Miasta w 2024 r. Stanowi teren zieleni o… więcej

Fot. P. Wacławiak, UMŁ.

Najukochańszym jubilatkom – moc życzeń! 602. rocznica lokacji Łodzi i 202. urodziny ulicy Piotrkowskiej

Tomasz Walczak / BAM

Kosze i wiązanki kwiatów, a przede wszystkim serdeczne życzenia złożyliśmy Łodzi, obchodzącej 29… więcej

„Rozmowy jak przy kawie”. Przed nami premiera ostatniego z pięciu tomów monografii Łodzi, przygotowanej na 600-lecie nadania praw miejskich

Tomasz Walczak / BAM

W najbliższy piątek, 18 lipca o godzinie 17 w Sali Lustrzanej Muzeum Miasta Łodzi przy ulicy… więcej

Kontakt