Gawędy łódzkie. Zmierzch Łodzi feudalnej. Co ożywiło gospodarkę miasta?

Lokowane w XV w. miasto miało typowo rolniczy charakter i tkwiło przez kilka stuleci w feudalnym porządku. Ludność Łodzi wahała się w granicach kilkuset mieszkańców, ale do XIX wieku nie przekroczyła nigdy tysiąca. W momencie chwilowego rozwoju w XVI i XVII wieku żyło tu maksymalnie 500–700 osób. Przez kilkaset lat także areał był stały, a granice miasta wyznaczał rejon rynku i placu kościelnego wraz z kilkoma ulicami. Było to ok. 20 ha powierzchni, choć mieszczanie łódzcy gospodarowali na prawie 800 ha pól, łąk i ogrodów. Powszechnie uważa się, że datą rozpoczynającą dzieje Łodzi przemysłowej są lata 20. XIX w. Jednak już w ostatnich latach istnienia dawnej Rzeczypospolitej okolice Łodzi przeżywały okres pewnego ożywienia gospodarczego. Wiązało się to z dobrą koniunkturą na drewno, które dostarczały okoliczne lasy oraz założeniem na tym obszarze hut szkła i nowym osadnictwem, które doprowadziło do zaludnienia niektórych pobliskich wsi jeszcze w czasach przedrozbiorowych. W Wólce np. w 1760 r. blisko 1/3 gospodarstw chłopskich była opuszczona, a w 1792 r. prawie wszystkie zostały już obsadzone przez kolonistów. Przykładem pewnej intensyfikacji gospodarczej może być również powstanie w pobliżu kilku tzw. osad olęderskich, m.in. Antoniewa, Olechowa, Karkoszki i Dąbrowy. W końcu XVIII w. większe zmiany zachodziły zatem w okolicach Łodzi niż na terenie samego miasta, ale do czasu…