Od kłamstwa i uprzedzeń do ognia i krat. 81. rocznica spalenia więźniów Radogoszcza i zakończenia okupacji niemieckiej w Łodzi.

81. lat temu, tuż przed opuszczeniem okupowanej Łodzi Niemcy dokonali ostatniego aktu masowego ludobójstwa. Podpalili policyjne więzienie na Radogoszczu, gdzie żywcem spłonęło 1500 osób. Co roku, mieszkańcy naszego miasta upamiętniają to wydarzenie, składając kwiaty właśnie w miejscu tej kaźni, gdzie mieści się tam Muzeum Tradycji Niepodległościowych - Oddział Martyrologii Radogoszcz.

Fot. Patryk Wacławiak/UMŁ
9 zdjęć
ZOBACZ
ZDJĘCIA (9)

Prawdopodobnie nie żyje już żaden z ocalałych więźniów Radogoszcza, ale na uroczystość przybywają rodziny i bliscy osadzonych. Tragiczna historia więzienia jest wciąż rekonstruowana, a tożsamość wielu więźniów nie ustalona. Niektórych z nich udało się zidentyfikować, dzięki znalezionym w zgliszczach zdjęciom rodzinnym, dziś znajdujących się w zasobach muzeum.

W tym roku wśród gości rocznicowych uroczystości byli przedstawiciele władz samorządowych, państwowych oraz wielu instytucji. Uroczystość zaszczycili senatorowie posłowie, posłanki i senatorowie ziemi łódzkiej. Władze miejskie reprezentował wiceprezydent Łodzi Adam Pustelnik, zaś Radę Miejską w Łodzi radni z jej przewodniczącym Bartoszem Domaszewiczem na czele. Wiązanki kwiatów złożyły też delegacje konsulatów, organizacji kombatanckich i patriotycznych, przedstawiciele partii politycznych, instytucji kultury, związków zawodowych, służby mundurowe i wiele innych organizacji. Rocznica n dedykowana jest nie tylko zamordowanym na Radogoszczu, ale wszystkim mieszkańcom Łodzi, którzy doświadczyli okupacji niemieckiej. Dla Łodzi zakończyła się ona 19 stycznia 1945 r.

W przemówieniach wspomnienie II wojny światowej splatało się z refleksją nad tragedią konfliktu zbrojnego, zwłaszcza, gdy u jego podstaw leżą uprzedzenia
i fałszywe przekonania o określonych ludziach czy narodach. 

- Dla kolejnych pokoleń wojna ta była lekcją, na jaką skalę rozwinąć się może pogarda, podziały, szowinizm i wykluczenie. Nie możemy zatem zrozumieć dlaczego wciąż wybuchają wojny, dlaczego reżimy rosną w siłę? Myśląc o zbrodniach wojennych często pytamy: może nie doszłoby do tego, gdybyśmy w porę powstrzymali nienawiść, uprzedzenia „zdusili w zarodku”? Ale przecież - nawet mając do dyspozycji wszystkie możliwe środki komunikacji - wiemy już, jak bardzo trudno jest się porozumieć, tam, gdzie przemawiają ideologia i pycha. Dlatego musimy obchodzić rocznice w miejscach pamięci, takich jak mauzoleum na Radogoszczu. Symbole pamięci niosą silny przekaz, tam, gdzie słowa pozostają bezradne. Mówią one najgłośniej, co się wydarzyło i co już nigdy nie może się powtórzyć – powiedział wiceprezydent Adam Pustelnik.

Przewodniczący Bartosz Domaszewicz przypomniał, że „droga do krat i ognia” rozpoczęła się od kłamstw, stereotypizacji, wykluczenia i uprzedzeń. Zaznaczył, że współcześnie wciąż jesteśmy świadkami niepokojących zachowań – przypisywania grupom i narodom nieprawdziwych cech,  określania ich jako „obcych”, zagrażających bezpieczeństwu.  

Uroczystość na Radogoszczu odbyła się przy udziale asysty wojskowej. Kompanię honorową pod dowództwem porucznika Mariusza Mirowskiego wystawiła 9. Łódzka Brygada Obrony Terytorialnej im. gen. bryg. Stanisława Sojczyńskiego „Warszyca”. Dowódcą uroczystości był major Wojciech Ścieszko. Po modlitwie odczytano Apel Pamięci, oddano salwę honorową dla uczczenia pamięci więźniów Radogoszcza i zakończenia II wojny światowej.

Odbyła się również tradycyjna modlitwa międzywyznaniowa, którą celebrowali duchowni wszystkich kościołów chrześcijańskich z Łodzi wraz z rabinem, przedstawicielem Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi.   

W drugiej części uroczystości goście złożyli kwiaty pod Pomnikiem Martyrologii, począwszy od łódzkich kombatantów. Wiązanki pojawiły się także na mogiłach, w których spoczywają szczątki spalonych więźniów, znajdujących się na pobliskim cmentarzu św. Rocha. Te zostały w zeszłym roku uporządkowane i odnowione staraniem i środkami Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego.

Rozszerzone Więzienie Policyjne na Radogoszczu utworzono 1 lipca 1940 roku. Przez cały okres funkcjonowania przeszło przez nie około 40 tys. osób - głównie Polaków, ale też Rosjan i Żydów. Według danych szacunkowych w więzieniu zginęło ok. 20 tysięcy ludzi. Od lat 40. XX wieku budynki powstałe na zgliszczach są siedzibą muzeum oraz pomnika-mauzoleum.

Polecane aktualności

Rewaloryzacja Parku Jordanka – w grudniu zakończono prace

MM / KS

Park Jordanka powstał w odpowiedzi na prośbę mieszkańców Miasta w 2024 r. Stanowi teren zieleni o… więcej

Fot. P. Wacławiak, UMŁ.

Najukochańszym jubilatkom – moc życzeń! 602. rocznica lokacji Łodzi i 202. urodziny ulicy Piotrkowskiej

Tomasz Walczak / BAM

Kosze i wiązanki kwiatów, a przede wszystkim serdeczne życzenia złożyliśmy Łodzi, obchodzącej 29… więcej

„Rozmowy jak przy kawie”. Przed nami premiera ostatniego z pięciu tomów monografii Łodzi, przygotowanej na 600-lecie nadania praw miejskich

Tomasz Walczak / BAM

W najbliższy piątek, 18 lipca o godzinie 17 w Sali Lustrzanej Muzeum Miasta Łodzi przy ulicy… więcej

healthy cities

Dołącz do wyzwania Healthy Cities

MM / KS

Ruszyła piąta edycja wyzwania Healthy Cities, corocznej inicjatywy Grupy LUX MED, która łączy… więcej

Kontakt