Pamięci Piotra Kona - łódzkiego adwokata i obrońcy w procesach Rewolucjonistów 1905 roku

22 lutego 1937 roku zmarł Piotr Kon, łódzki adwokat, obrońca w procesach Rewolucjonistów 1905 roku. Był też jednym z najbardziej zasłużonych przedstawicieli łódzkiej palestry. Dzień po 89. rocznicy jego śmierci przedstawiciele władz miasta, Łódzkiego Stowarzyszenia Pamięci Rewolucji 1905 roku, Muzeum Tradycji Niepodległościowych oraz Łódzkiej Grupy Rekonstrukcji Historycznej upamiętnili go zapalając znicze na jego nagrobku, znajdującym się na części ewangelicko-augsburskiej Starego Cmentarza w Łodzi przy ulicy Ogrodowej 43.

Fot. Wojciech Markiewicz/UMŁ
3 zdjęcia
ZOBACZ
ZDJĘCIA (3)

Piotr Kon urodził się w 1865 w Warszawie, w rodzinie mieszczańskiej żydowskiego pochodzenia. Studiował w Petersburgu i Moskwie, gdzie pracował jako sędzia śledczy. W 1893 roku zamieszkał w Łodzi, stając się obrońcą robotników oskarżonych o działalność polityczną, m.in. uczestników buntu tkaczy łódzkich w 1892 roku. Szczyt jego działalności przypadł na lata 1905–1909. Bronił Rewolucjonistów 1905 roku,  a także doprowadził do zakończenia lokautu (w 1907 roku) w łódzkim przemyśle włókienniczym. Występował przed wojennymi sądami rosyjskimi w okresie rządów generała – gubernatora Nikołaja Kaznakowa. Bronił wówczas bojowców na wszystkich bez wyjątku sesjach. Jego mowy wygłaszane przed sądem stały się słynne w całym kraju. W 1907 roku bronił m.in. zabójców łódzkiego przemysłowca Mieczysława Sielbersteina (bez powodzenia, orzeczono karę śmierci). Spośród najgłośniejszych procesów, w których występował mecenas Piotr Kon, należy jeszcze wymienić sprawę Millera oskarżonego o zabójstwo szefa żandarmerii carskiej Andrejewa. Proces zakończył się uniewinnieniem podsądnego. Po wkroczeniu do Łodzi wojsk niemieckich 6 grudnia 1914 roku doprowadził do uwolnienia więźniów przetrzymywanych w więzieniu przy ulicy Milsza (obecnie ulica Kopernika). W czasie I wojny światowej działał w Komitecie Obywatelskim. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku został członkiem honorowym Stowarzyszenia Byłych Więźniów Politycznych. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był działaczem Organizacji Radykalnej Inteligencji „Wolność”. Na prośbę Stowarzyszenia  Byłych Więźniów Politycznych, łódzki magistrat w 1929 roku przyznał Piotrowi Konowi emeryturę „za wybitną działalność obrończą w latach 1905–1909”. Adwokat emerytury nie przyjął, tłumacząc się dobrym stanem zdrowia i niechęcią do obciążania miasta. W okresie II Rzeczypospolitej utrzymywał kontakt z Polską Partią Socjalistyczną. W 1920 roku wraz z Aleksym Rżewskim, ówczesnym prezydentem Łodzi przemawiał podczas uroczystości pochówku ekshumowanych Rewolucjonistów 1905 roku w grobowcu na ulicy Konstantynowskiej.

Piotr Kon niemal wszystkie zarobione pieniądze poświęcał na cele społeczne. Był ideowcem, który bezinteresownie walczył w obronie mieszkańców naszego miasta. Wiele razy bronił przed sądem biednych, nie biorąc od nich pieniędzy za swoje usługi, a częstokroć pomagając im materialnie. Kilkanaście lat mieszkał w kamienicy przy ulicy Przejazd 6 (obecnie ulica Tuwima). Zalegał z komornym. Przez pewien czas zamierzał zamienić swoje trzypokojowe mieszkanie na mniejsze, ale w końcu z tego zrezygnował. Uznał, że chce umrzeć w miejscu w którym spędził tyle lat. Załamany trudną sytuacją materialną, na co złożył się m.in. również fakt niepobierania opłat od ubogich za udzielanie porad prawnych oraz sytuacją polityczną kraju 22 lutego 1937 roku popełnił samobójstwo. Pochowany został w części ewangelicko-augsburskiej Starego Cmentarza w Łodzi. W uroczystości pogrzebowej wzięli udział m.in. przedstawiciele władz wojewódzkich, miejskich, Wojska Polskiego, Naczelnej Rady Adwokackiej oraz kilka tysięcy mieszkańców Łodzi.

Ówczesna prasa tak pisała o zmarłym: „Niemal jedyny wśród palestry łódzkiej swą wytężoną a bezinteresowną pracą ogarniał w latach zmagań z caratem wszystkich więźniów politycznych, bez różnicy przynależności partyjnej i organizacyjnej, który odważnie narażał się na szykany i represje władz rosyjskich, który wreszcie nie uląkł się nawet słynnego Kazankowa i jego groźby zesłania do Narymskiego Kraju”.

Staraniami łódzkiego społecznika i miłośnika historii, zwłaszcza Rewolucji 1905 roku, pana Jacka Wystopa oraz Komisji Kultury Rady Miejskiej w Łodzi w 2024 roku Rada Miejska w Łodzi nadała imię mecenasa Piotra Kona rondu u zbiegu ulic Złotno i Krakowskiej.

Polecane aktualności

Dołącz do Łódzkiej Akademii Klimatu

MM / KS

Łódzka Akademia Klimatu to projekt edukacyjny realizowany przez Fundację Green Festival, skierowany… więcej

Rewaloryzacja Parku Jordanka – w grudniu zakończono prace

MM / KS

Park Jordanka powstał w odpowiedzi na prośbę mieszkańców Miasta w 2024 r. Stanowi teren zieleni o… więcej

Fot. P. Wacławiak, UMŁ.

Najukochańszym jubilatkom – moc życzeń! 602. rocznica lokacji Łodzi i 202. urodziny ulicy Piotrkowskiej

Tomasz Walczak / BAM

Kosze i wiązanki kwiatów, a przede wszystkim serdeczne życzenia złożyliśmy Łodzi, obchodzącej 29… więcej

„Rozmowy jak przy kawie”. Przed nami premiera ostatniego z pięciu tomów monografii Łodzi, przygotowanej na 600-lecie nadania praw miejskich

Tomasz Walczak / BAM

W najbliższy piątek, 18 lipca o godzinie 17 w Sali Lustrzanej Muzeum Miasta Łodzi przy ulicy… więcej

Kontakt