Naszym gościem będzie Jerzy Jarniewicz, poeta, tłumacz, krytyk, badacz i teoretyk przekładu literackiego, laureat m.in. Nagrody Literackiej Nike, wykładowca akademicki, juror nagród literackich. Rozmawiać będziemy o jego nowej, trzynastej w dorobku, książce eseistycznej "Trans czyli transfer, transgresja, translacja", która właśnie ukazała się nakładem wydawnictwa Officyna.
Na pewno wiecie o tym, że niektóre dramaty i komedie Szekspira mają kilka polskich przekładów. Ale dostępnych jest również siedem przekładów "Jądra ciemności" Josepha Conrada, z których aż cztery powstały po 2000 roku. Do wyboru mamy m.in.: namaszczony przez pisarza przekład spowinowaconej z nim Anieli Zagórskiej, odwołujący się do tradycji gawędy przekład Magdy Heydel (2011) i - jak pisze Jerzy Jarniewicz - radykalny eksperyment Jacka Dukaja, który swojemu spolszczeniu nadał tytuł "Serce ciemności" (2017). A to i tak jeszcze nic.
Oto "Alicja w Krainie Czarów" doczekała się już trzynastu polskich wersji językowych (do 2014 r.), a w 2015 roku dołączył do nich "niewierny przekład Grzegorza Wasowskiego". Autor nadał mu tytuł "Perypetie Alicji na Czarytorium", a bohaterom pozwolił rozmawiać o... Jagielle, Matejce i Wicie Stwoszu (sic!).
"To już nie ponowienie, tylko cudowne rozmnożenie" - zauważa w nowej książce Jerzy Jarniewicz, a w innym miejscu podkreśla: - "Uroda tej obfitości polega na tym, że możemy czytać te przekłady, porównując je już nie z angielskim oryginałem ani nawet z pierwszym spolszczeniem, ale z innymi, powstającymi w ostatnich latach tłumaczeniami".
A co począć z przekładami powieści "Drach" Szczepana Twardoch i tragedii "Prometeusz w okowach" Ajschylosa na język śląski? Albo "Małego Księcia" na gwarę poznańską, mowę śląską, kaszubską i mazurską? Albo "Pieśni świętojańskiej o Sobótce" Jana Kochanowskiego na język hip-hopu?? Albo "Finneganów trenu" na notacje muzyczne???
Spróbujemy rozwiązać ten węzeł, przeniknąć zasłonę, rozproszyć mrok i złapać trop.
Podczas spotkania dowiesz się:
- Czy tłumaczowi w ogóle można ufać?
- Dlaczego niektóre przekłady mają krótkie okresy ważności?
- Jak tłumacze radzą sobie z klątwą nieprzekładalności?
- Co przekład dzieła z innego języka i kultury robi z literaturą języka "docelowego"?
- Czym jest Osiem Przykazań Tłumacza?
Jak to się stało, że odrzuciliśmy lub przemilczeliśmy swobodny przekład "Alicji w Krainie Czarów", ale zaakceptowaliśmy przekład wierny, oraz zaakceptowaliśmy swobodny przekład "Kubusia Puchatka", ale odrzuciliśmy przekład zbliżony do oryginału?
"Kiedy mam coś tłumaczyć, słucham własnej intuicji; kiedy mam o przekładzie mówić, czytam Jarniewicza" - Marek Bieńczyk.
"Dla wszystkich, którzy zafiksowali się na Jarniewiczowskim kanonicznym rozróżnieniu sprzed lat: na tłumaczy-legislatorów i tłumaczy-ambasadorów, ta książka będzie prawdziwie transującym doświadczeniem" - Ewa Rajewska.
"Przekład jest zawsze miarą mocy języka, na który przekładamy, choćby w intencji tłumaczy miał być hołdem złożonym obcojęzycznej literaturze" - Jerzy Jarniewicz.
Rozmowę z gościem poprowadzi Łukasz Kaczyński.
Podczas spotkania będzie możliwe nabycie książki "Trans czyli transfer, transgresja, translacja" i innych książek Jerzego Jarniewicza.
Autorka zdjęcia użytego w grafice: Anna Rezulak / Nagroda Literacka Gdynia
Prosimy o zapoznanie się z regulaminem wydarzeń otwartych w Bibliotece Miejskiej w Łodzi.
