„Czarna szarfa była znakiem, że śmierć przeszła przez gospodarstwo. W izbie już się zebrali przy zwłokach Jakuba. Ojciec Józefa był już umyty, ogolony i ubrany w trumienny strój. W zszarzałą lnianą koszulę, którą Jakubowa matka, Agnieszka Wichrowa, uszyła z obrusu weselnego, kiedy syn się żenił. W sagatowe portki i błyszczące, czarne buty. W izbie paliły się świece, a Maria i kobiety z Rokicin śpiewały nabożne pieśni. Te same, które od pokoleń przeprowadzały zmarłych w zaświaty…” (Wit Szostak, Wydawnictwo Powergraph, Warszawa 2024).
Dawne obrzędy pogrzebowe wydają się być czymś tak starożytnym, że wspominają o nich tylko najstarsze zapiski etnograficzne i kroniki. A przecież wielu z nas przechowuje ich obrazy w zakamarkach pamięci. Postacie sąsiadek skupionych przy trumnie i na wpół śpiewających, a na wpół mruczących pieśni i modlitwy. Zasłonięte lustro. Zapaloną gromnicę. Trzykrotne uderzanie wynoszoną z domu trumną o próg. Ukrytą gdzieś w szufladzie, w pliku wielu innych, fotografię krewnych i sąsiadów zebranych wokół ciała zmarłego.
Dziś nasze pożegnania są inne – bardziej sterylne, oddane w ręce specjalistów z branży funeralnej, wyrwane ze społeczności, w której przebywaliśmy za życia. Ale wspomnienia tych niezrozumiałych już pogrzebów czekają na odkrycie. Jaki nastrój im towarzyszył? Co czuliśmy, uczestnicząc w nich jako dzieci? Czemu służyły te wszystkie gesty i działania, których dzisiaj prawie nikt już nie wykonuje?
W czasie dwugodzinnego spotkania będziecie mogli podzielić się opowieściami o tym, jak wyglądały, brzmiały i jak pachniały ceremonie pogrzebowe, w których braliście udział wiele lat temu. Wspólnie przyjrzymy się obrzędowym sensom, które towarzyszyły dawnym pożegnaniom i zobaczymy, co możemy odnaleźć w nich dla siebie dzisiaj, kiedy śmierć nie mieszka już w obejściu, tylko w szpitalu.
Spotkanie poprowadzi Monika Stasiak – antropolożka, absolwentka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ, która w ramach Fundacji „Na progu” zajmuje się tradycyjną i współczesną obrzędowością oraz prowadzi ceremonie towarzyszące progowym momentom życia ludzkiego: narodzinom, dorastaniu, zaślubinom i śmierci.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Prosimy o zapoznanie się z regulaminem wydarzeń otwartych w Bibliotece Miejskiej w Łodzi.
