XXIX Międzynarodowy Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych "Rodzeństwo"

„Rodzeństwo” było trzecim artystycznym zderzeniem Krystiana Lupy jako reżysera z twórczością Thomasa Bernharda (wcześniej Lupa wyreżyserował „Kalkwerk” i „Immanuela Kanta”). Premiera odbyła się w 1996 roku w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.

W 2004 roku spektakl był prezentowany na X Ogólnopolskim Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi. Było to pierwsze spotkanie łódzkiej publiczności z teatrem Krystiana Lupy. „Bernhard i Lupa nie zostawiają złudzeń, żaden z bohaterów nie ma szans na szczęście. Ro­dzeństwo to przejmująca, porażająca konstrukcja dramaturgiczna” - napisała wówczas po spektaklu Renata Sas, zaznaczając, że to spektakl wybitny. 

Upływ czasu rzuca nowe światło na arcymistrzowski spektakl i wybitne aktorstwo. Pokazuje, jak spektakle Krystiana Lupy pulsują i dojrzewają. Dla aktorów ponowne spotkania z "Rodzeństwem" Bernharda to wyzwania, a każda kolejna prezentacja ma energię premiery. W 2023 roku, niemal dwie dekady po łódzkim pokazie „Rodzeństwa”, spektakl zostanie dwukrotnie zaprezentowany w Łodzi w ramach XXIX edycji Festiwalu. Jakie dodatkowe piętra znaczeń przynosi dystans czasowy od premiery? Jakie piętno czas odciska na aktorach? Jak rozwija się tekst Bernharda w rękach Lupy, uznawanego za jednego z najwybitniejszych na świecie twórców teatralnych, którzy, interpretując twórczość Bernharda, potrafią w swoich spektaklach sięgnąć do najgłębiej, podskórnie zakodowanych intencji autora?

Upływ czasu i inne konteksty społeczno-kulturowe pozwolą odczytać sztukę na nowo, podkreślając jednocześnie uniwersalizm i ponadczasowość twórczości Bernharda, który uznawany jest za jednego z najwybitniejszych i najoryginalniejszych pisarzy nie tylko Austrii, ale całego  niemieckiego obszaru językowego w XX wieku. W swojej twórczości podejmował temat śmierci, cierpienia, samotności. Krytykował społeczeństwo ojczystego kraju, zwracając uwagę na hipokryzję i historyczną amnezję Austriaków, którzy wypierali nazistowski okres w dziejach ich narodu. 

W „Rodzeństwie” powracają motywy, po które Bernhard obsesyjnie sięga w swojej twórczości: obłęd, twórcza niemożność, przytłaczająca pustka, duchowe kalectwo, traumatyczne relacje rodzinne. W konstrukcji i fabule łatwo dostrzec powracające w innych utworach (m.in. „Wymazywaniu” czy „Bratanku Wittgensteina”) wątki - nierozwiązanych i ciążących relacji rodzinnych, choroby psychicznej wybitnej jednostki wobec ograniczonego intelektualnie społeczeństwa. 

Tytułowe rodzeństwo, dwie aktorki: Ritter i Dene oraz Voss (pisarz-filozof, przybywający z zakładu dla obłąkanych) spotykają się podczas długiego rodzinnego obiadu, stanowiącego ostatnią próbę porozumienia się rodzeństwa ze sobą. Ich codzienne rytuały, zwykłe czynności, nagłe wybuchy emocji objawiają jedno silne uczucie, które ich łączy, „hassliebe” – miłość i nienawiść.

Dzień po pierwszej prezentacji "Rodzeństwa", 2 kwietnia 2023 o 14:00, na Małej Scenie Teatru Powszechnego w Łodzi odbędzie się spotkanie z Krystianem Lupą połączone z premierą książki "Krystian Lupa. Artysta. Wizjoner" (zbioru esejów, których fragmenty były przedstawione podczas konferencji teatrologicznej poświęconej Lupie na XXVIII Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych). Wydawcą książki jest Teatr Powszechny w Łodzi.